www.shalishal.com
استان کردستان وجاذبه های آن 

شهرستان دیواندره

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد.

پرش به: ناوبری, جستجو

شهرستان دیواندره پیشینه ای به قدمت كشور پهناور ایران دارد كه در قدیم «میران شاه» نام داشت. دیواندره در فاصله 98 كیلومتری شمال سنندج با وسعت 4203 كیلومتر مربع و با 1850 متر ارتفاع از سطح دریا ، در 47 درجه و یك دقیقه شرقی از نصف النهار گرینویچ و 35 درجه و 54 دقیقه عرض جغرافیایی قرار دارد ، كه از شمال با تكاب ، از شرق با شهرستان بیجار ، از شمال غربی با سقز ، از غرب با مریوان و از جنوب با سنندج همسایه است . شهرستان دیواندره با مساحتی معادل 4203 كیلومتر مربع در حدود 15 % از وسعت استان كردستان را شامل می شود . این شهرستان بین 34 درجه عرض شمالی و 32 دقیقه و 46 درجه طول شرقی از نصف النهار گرینویچ قرار گرفته است . تغییرات درجه حرارت سالانه دما از 20 – تا 32 + درجه می باشد . شهرستان دارای زمستان های سرد و طولانی و بهار و تابستان معتدل می باشد تعداد روزهای یخ بندان در سال برابر 135 روز خواهد بود . وجود آثار باستانی غار كرفتو نشانگر وجود تمدن و حیات تا دو هزار سال قبل از میلاد در این منطقه می باشد . زبان گویش مردم كردی سورانی و دارای لهجه مخصوص می باشد . آداب و رسوم و فرهنگ مردم شهرستان برگرفته از آداب و فرهنگ آریائی ها بوده و هماهنگ با سایر ملت ایران مراسمات ملی و مذهبی را نیز برگزار می نمایند . در شهرستان دیواندره قومیت ها و طوائفی همچون گوران ، گلباغی ، تیلكوئی ، جاف ، منمی (مندمی) برازنده ، خواجه وند ، كلهر ، زند و قاقالی وجود دارد .اما این عناوین در منطقه كم رنگ شده و صرفاً جنبه محلی داشته و هیچ گونه وجه تمایزی بین افراد نداشته و تمام اقشار همزیستی مسالمت آمیزی با هم دارند . شهرستان دیواندره دارای سه بخش مركزی ، كرفتو و سارال و 9 دهستان (حومه – قراتوره – چهل چشمه – اوباتو – كانی شیرین – زرینه – سارا– كوله و حسین آباد شمالی ) می باشد . تعداد كل روستاهای تابعه شهرستان دیواندره 194 روستا می باشد.

شهرستان دیواندره یکی از شهرستانهای استان کردستان در غرب ایران است که در شمال این استان قرار گرفته است. مرکز این شهرستان شهر دیواندره است. این شهرستان به علت وجود دشتهای بسیار وسیع اوباتو و سارال از مراکز اصلی تولید گندم و دامداری استان کردستان است و این فعالیتها در زندگی مردم این منطقه نقش اساسی دارد. این شهرستان از نظر آب و هوایی یکی از مناطق سردسیر و برفگیر کشور محسوب می‌‌شود. مردم این شهرستان به زبان کردی تکلم می‌کنند. جمعیت این شهرستان بر طبق سرشماری سال ۱۳۸۵، برابر با ۸۲٫۷۴۱ نفر بوده است [۱].

فهرست مندرجات

[مخفی شود]

[ویرایش] تقسیمات کشوری

شهر: دیواندره

  • بخش کرفتو
    • دهستان اوباتو
    • دهستان زرينه
    • دهستان کانی شیرین

شهر: زرینه

  • بخش سارال
    • دهستان حسین آباد شمالی
    • دهستان سارال
    • دهستان کوله

[ویرایش] جاذبه‌های فرهنگی و گردشگری

  • غار کرفتو: این غار در فاصله 72 کیلومتری از شمال دیواندره در نزدیکی روستای یوزش باش کندی قرار دارد و ازپر جاذبه‌ترین مکانهای گردشگری استان می‌‌باشد. کتیبه‌ای یونانی بر سر در یکی از اتاق‌های طبقه سوم وجود دارد که از این غار به عنوان معبد هراکلس نام برده است.
  • منطقه سارال یکی از مناطق بومگردی (اکوتوریستی) استان است که در غرب دیواندره واقع می‌‌باشد
  • منطقه چهل چشمه: در شمال غربی دیواندره کوههای چهل چشمه قرار دارد که هر ساله جمعیت زیادی از گردشگران و کوهنوردان از این منطقه دیدن می‌‌نماینداحی چهل چشمه مطلق به روستای آبباره می باشد که قدمتی کهن را دار است روستای خوش اب وهوااست که در تمام فصل های سال این منطقه زیبایی خاص خودرا دار می باشد


[ویرایش] جستارهای وابسته

[ویرایش] منابع

  1. پایگاه اینترنتی مرکز آمار ایران

استان کردستان ، فتو کرد

استان کردستان

استان کردستان

مرکز سنندج
شهرستان‌ها بانه | بیجار | دیواندره | سروآباد | سقز | سنندج | قروه | کامیاران | مریوان
شهرها

آرمرده | بابارشانی | بانه | بوئین سفلی | بیجار | چناره | دزج | دلبران | دهگلان | دیواندره | زرینه | سروآباد | سریش‌آباد | سقز | سنندج | شویشه | صاحب | قروه | کامیاران | کانی‌سور | مریوان | موچش | یاسوکند 

نقاط دیدنی

آرامگاه پیر شالیار | اورامان تخت | بازار سنندج | باغ آیت‌الله مردوخ | بقعه باباگرگر | چهل‌چشمه | دریاچه زریوار | دریاچه سد وحدت | سنگ‌نبشته اورامان | شهر باستانی گروس | عمارت احمدزاده | عمارت خسروآباد | غار کرفتو | قلعه زیویه | گردشگاه آبیدر | مسجد آویهنگ | مسجد دومناره | مسجد نگل | موزه تاریخ طبیعی سنندج | موزه سنندج |

 این نوشتار مرتبط به جغرافیا خُرد است.
[ ] [ 9:12 ] [ علی اکبر یاراحمدی ]
[ ] [ 13:3 ] [ علی اکبر یاراحمدی ]
[ ] [ 12:56 ] [ علی اکبر یاراحمدی ]

جغرافيا و تاريخ
iran map منطقه 28203 کيلومترمربعی را در بر می گيرد، استان کردستان در غرب ايران در مجاورت مرز عراق واقع است. شهرهای استان، بانه، بيجار، ديواندره، سقز، سنندج، قروه، کامياران و مريوان می باشند. جمعيت استان در سال 1996، 1346383 بود که 52.42% آن ساکن شهر و 47.57%. نسبت جنسيت در استان، 104 می باشد. استان کردستان بطور کلی يک ناحيه کوهستانی است که میتواند از نقطه نظر مکان نگاری به دوبخش شرقی و غربی تقسيم گردد که در بخشهای شرقی و غربی سنندج قرار دارند. به دليل تحت تاثير بودن دو جريان هوای گرم و سرد، استان کردستان از آب و هوای متنوعی برخوردار است. بخش غربی استان بالاترين درجه بارندگی سالانه را داراست. سراسر قسمتهای استان از هوای ملايم و سرد در تابستان و بهار برخوردار است.
شواهد مشخصی در مورد تاريخ پيش از اسلام کردستان وجود ندارد. کردها قبايل آريايی هستند که چندين هزار سال پیش به منطقه مهاجرت کردند. در اوايل دوره اسلامی، 16-20 هجری (637-641 ميلادی) تمامی قلعه ها و استحکامات کردها و همچنين شهرهای اصلی توسط اعراب اشغال شدند. در 23 هجری (634 ميلادی) هنگاميکه عربها به فارسها حمله کردند، کردهای اين منطقه در جنگ عليه عربها برای دفاع از شهر فسا شرکت کردند. بالاخره در سال 25 هجری از عربها شکست خوردند.
فراز و نشيبهای بسياری در تاريخ کردها وجود دارد. در سال 224 هجری رهبران کرد عليه معتصم، خليفه وقت شورش کردند، نهايتا وی سرکوب گرديد. از آن زمان به بعد کردها چندين بار عليه خليفه شورش کردند اما قيام آنها شکست خورد. آنها همچنين بر عليه دولت ديلميان در قرن چهارم هجری شورش کردند اما بازهم شکست خوردند.
مغولها شهرهای کردها را ويران کردند و پس از زمان تيموريان و ترکها، کردستان عرصه اختلاف بين مهاجمان متفاوت بود. در طول سلطنت شاه اسماعيل، موسس سلسله صفويه، کردهای سنی بوسيله خلفای عثمانی در مقابل دولت شيعه صفوی حمايت می شدند. با تاسيس سلسله زنديه، برای اولين بار در تاريخ ايران یک سلسله کرد تخت شاهی را گرفت. در اواخر دوره زنديه، بخشی از آذربايجان غربی تحت تصرف قبايل کرد درآمد. در طول قرون 19 و 20 بعد از ميلاد کردهای ناحيه، سرشت درونی خويش را برای استقلال و تاسیس يک دولت کرد آشکار کردند. در سال 1964 همزمان با تصرف ايران توسط هم پيمانان، قاضی محمد، جمهوری مردم کردستان را به کمک روسها تشکيل داد. اما پس از تخليه کامل ايران توسط هم پيمانان و فرستادن قوای ارتش ايران به آذربايجان و کردستان اين جمهوری از هم پاشيد. امروزه کردستان يکی از نقاط استراتژيک مهم کشور است. از اينجا سيمای تاريخی، فرهنگی و توريسم استان مورد بحث قرار می گيرد.

آب و هوا
آب و هوای کردستان تحت تاثير دو پارامتر عمده است، خشکی تابستان و سردی زمستان. ناحيه وسيعی از استان دارای آب و هوای سرد کوهستانی و مديترانه ای با بادهای شمالی است.
[ ] [ 12:41 ] [ علی اکبر یاراحمدی ]
سیران

سیران در کردی به معنای گردش و سیاحت است

گالری عکس غار

غار کرفتو

       چل چه مه - چهل چشمه

پرنده ای نادر به نام میش مرغ (مێشه سی)

   

 گرفته شده ازتیروژ

[ ] [ 11:54 ] [ علی اکبر یاراحمدی ]
 ...
 

زندگینامه استاد شهید ملا محمد ربیعی چهره کرد مسلمان

استاد محمد ربیعی فرزند مرحوم ملا عبدالحكیم در سال 1311 شمسی در روستای دراسب از توابع شهرستان2 دیواندره در استان كردستان دیده به جهان گشود. در سن 5 سالگی خواندن قرآن مجید را نزد مادر بزرگوارش به اتمام رساند.مقدمات صرف و نحو را نزد پدر و عموی گرامیشان ملا محمود ربیعی ـ رحمهما الله ـ فراگرفت و بعد از وفات ایشان نزد استادانی دیگر از كردستان ایران و عراق تحصیل علوم دینی را دنبال كرد.


ادامه مطلب
[ ] [ 9:53 ] [ علی اکبر یاراحمدی ]

Show: All | Wallpaper - Large - Medium - Small | Color - Black & White

Go to fullsize image40mql93.jpg550 x 309 | 133.1kB
www.mariwangallery.blogfa.com
Go to fullsize imagecorn poppyBy pellk on Flickr
www.flickr.com
Go to fullsize image1234.JPG640 x 480 | 338.2kB
www.marivan.gov.ir
Go to fullsize imagecamouflageBy pellk on Flickr
www.flickr.com
Go to fullsize imagetowards the sunBy pellk on Flickr
www.flickr.com
Go to fullsize imagebutterflyBy pellk on Flickr
www.flickr.com
Go to fullsize imagejangal.jpg898 x 592 | 449.8kB
www.marivan.gov.ir
Go to fullsize image48dwcnm.jpg1024 x 768 | 779.6kB
www.nian.blogfa.com
Go to fullsize imagepersian poetryBy pellk on Flickr
www.flickr.com
Go to fullsize imagemotherlandscapeBy pellk on Flickr
www.flickr.com
Go to fullsize imagesocrates used to live here!By pellk on Flickr
www.flickr.com
Go to fullsize imagereapingBy pellk on Flickr
www.flickr.com
Go to fullsize imagegreen mileBy pellk on Flickr
www.flickr.com
Go to fullsize imageressurrectionBy pellk on Flickr
www.flickr.com
Go to fullsize image2hcnqk5.jpg1024 x 768 | 622.7kB
www.nian.blogfa.com
Go to fullsize imagekurdish dreamBy pellk on Flickr
www.flickr.com
Go to fullsize imagegoshxaniBy pellk on Flickr
www.flickr.com
Go to fullsize imagesans silhouetteBy pellk on Flickr
www.flickr.com
Go to fullsize imagecrabBy pellk on Flickr
www.flickr.com
Go to fullsize image
[ ] [ 13:32 ] [ علی اکبر یاراحمدی ]
Go to fullsize imagemotherlandscapeBy pellk on Flickr
www.flickr.com
Go to fullsize imagesocrates used to live here!By pellk on Flickr
www.flickr.com
Go to fullsize imagereapingBy pellk on Flickr
www.flickr.com
Go to fullsize imagegreen mileBy pellk on Flickr
www.flickr.com
Go to fullsize imageressurrectionBy pellk on Flickr
www.flickr.com
Go to fullsize image2hcnqk5.jpg1024 x 768 | 622.7kB
www.nian.blogfa.com
Go to fullsize imagekurdish dreamBy pellk on Flickr
www.flickr.com
[ ] [ 13:24 ] [ علی اکبر یاراحمدی ]

 

نگاه آماری به شهرستان

جمعیت شهر ، بخش ها و دهستانها به تفکیک 

ردیف شهر، بخش یا دهستان میزان جمعیت (نفر)
1 شهر دیواندره 26454
2 شهر زرینه 1309
بخش مرکزی 25894
4 دهستان حومه 6813
5 دهستان قراتوره 10823
6 دهستان چهل چشمه 8258
بخش کرفتو 20387
8 دهستان اوباتو 5810
9 دهستان كانی شیرین 6259
10 دهستان زرینه 9627
بخش سارال 19762
12 دهستان حسین آباد شمالی 5677
13 دهستان كوله 6744
14 دهستان سارال 7341

توزیع سنی و جنسی جمعیت شهرستان 

از كل جمعیت شهرستان بر اساس آمارگیری سال 75 : (زن : 44296 نفر ) و مرد ( 40888 نفر )می باشد .

از بدو تولد تا 15 سال از 16 تا 30 سال از 31 تا 45 سال از 46 تا 60 سال از 61 سال به بال
33222 20444 17037 11926 2555
بر پایه اطلاعات در دسترس در سال 1375 ، جامعه ساكن در شهر دیواندره از نظر ساختار سنی جمعیت در گروه ساختارهای با جمعیت جوان طبقه بندی می شود كه میان جوانی آن نیز در سطح بالنسبه بالایی قرار دارد . در این سال میزان جوانی جمعیت شهر در حدود 1/44 درصد است .
اندازه نسبت جنسی (تعداد مردان به ازای هر 100 نفر زن ) در میان جمعیت ساكن شهر دیواندره در حدود 2/109 ات . مقایسه اندازه نسبت جنسی در میان افراد میانسال (64-15 ساله) كه در حدود 6/113 می باشد به اندازه ی متناظر آن برای سایر گروه های جمعیت ( كه در حدود 4/104 می باشد) حاكی از مهاجرپذیر بودن شهر می باشد .
اندازه نسبت جنسی جمعیت شهر در سال 1365 در حدود 7/105 بوده است كه كمتر از آن در سال 1375 است . این امر بازتاب مهاجرپذیری بیشتر این شهر در سال های منتهی به سال 1375 و سهم نسبی بیشتر مردان در میان مهاجران می باشد .
نسبت دختر زایی و پسرزایی در شهرستان:

میزان رشد طبیعی و میزان رشد مطلق سالانه جمعیت شهرستان طی سه دوره سرشماری نمونه ای (1380 ، 1375 ، 1370 )

1370 1375 1380
8/2 5/0 % 7/1 %

متوسط رشد سالانه جمعیت شهر
بر پایه اطلاعات در دسترس ، متوسط رشد سالانه جمعیت شهر دواندره در فاصله سال های 84- 1345 در حدود 6/6 درصد بوده است كه برآیند اندازه متناظر این نرخ رشد در سه دهه متوالی 75-1345 به ترتیب 34/6درصد ، 93/11 درصد و 27/6 درصد محاسبه شده است .

تعداد خانوار ومتوسط تعداد اعضای آن
در سال 1375 تعداد كل خانوارهای معمولی ساكن شهر دیواندره بالغ بر 3597 خانوار و تعداد جمعیت انها 18304 نفر بوده كه مبین متوسط تعداد 09/5 نفر عضو برای هر خانوار معمولی ساكن این شهر است .

نسبت جمعیت شهرستان به جمعیت استان : بر اساس بر آورد جمعیت سال 83 نسبت جمعیت شهرستان به استان برابر است با :

میزان موالید و مرگ و میر را در شهرستان طی دو دوره سرشماری نمونه ای (1380 و 1375 ) 

در شهرستان میزان زاد و ولد به نسبت بیشتر از مرگ و میرمی باشد . می توان آن را به نسبت 55 به 45 درصد محاسبه نمود ، البته در شهرستان مرگ و میر طبیعی خیلی كمتر و اكثرا بر اثر سوانح و اتفاقات جان خود را از دست می دهند و از جمله عوامل موثر در افزایش یا كاهش جمعیت را می توان سطح آگاهی های عمومی ، بهداشت و درمان ، شرایط اقتصادی و ... دانست .

توزیع و پراكندگی جمعیت و میزان شهرنشینی و روستا نشینی شهرستان جغرافیای انسانی دیواندره 

در منطقه دیواندره در هر كیلومتر مربع تعداد 31/22 نفر سكونت دارند . تراكم جمعیت تقریبا در تمام منطقه به نسبت مساوی بوده و تفاوت چشمگیری ندارد .
میزان شهرنشینی و روستا نشینی را طی دو دوره سرشماری نمونه ای (1380 و 1375 ):
در شهرستان دیواندره از كل جمعیت 5/29 درصد آن در هر و 5/70 درصد آن در روستا ساكن می باشند و مردم شهر نیز علاوه بر مشاغل شهر نشینی مشاغل كشاورزی و دامداری را نیز انجام می دهند . میزان شهر نشینی به نسبت سال 75 بیشتر شده است .

روند مهاجرت ها از روستاها به شهرها  

در منطقه دیواندره بیشترین روند مهاجرت ها از روستا به شهر است و به ندرت دیده می شود از شهر دیواندره به مركز استان و شهرهای دیگر مهاجرت كنند. البته بیشترین مهاجرت روستائیان به شهر در سال های اوایل انقلاب به علت عدم امنیت در روستاها بود ولی در حال حاضر با توجه به امنیت پایدار در روستاها و وجود امكانات رفاهی لازم سیر مهاجرت به حداقل رسیده است لذا اجرای طرح های وسیع عمرانی توسط دولت در منطقه می تواند از هر لحاظ در ایجاد موازنه و كنترل مهاجرت های بی رویه تاثیر بسزایی داشته باشد .
متوسط رشد واقعی سالانه جمعیت شهر دیواندره در دهه 75-1365 در حدود 3/6 درصد و اندازه متناظر آن برای رشد طبیعی جمعیت شهر 7/2 درصد است . به این ترتیب مشخص می شود كه ،
   اولا : شهر دیواندره در طول این دهه دارای خصلت مهاجر پذیری خالص بوده است .
   ثانیا : اندازه اثر مهاجرت در افزایش جمعیت شهر بسیار قابل توجه و در حدود 6/3 درصد است .
مهم ترین ویژگی های مهاجران وارد شده به شهر دیواندره در طول دهه 75-1365 به شرح زیر است :

مبدا مهاجرت مرد و زن مرد زن
كل 5886 3334 2543
شهرستان دیواندره 3525 1915 1610
نقاط شهری 0 0 0
نقاط روستایی 3525 1915 1610
سایر شهرستان های استان كردستان 1304 658 642
نقاط شهری 1185 603 582
نقاط روستایی 119 55 64
سایر استان های كشور 1006 740 266
نقاط شهری 987 730 257
نقاط روستایی 19 10 9
خارج از كشور 39 24 15
اظهار نشده 12 6 6

ماخذ : سرشماری عمومی و نفوس مسكن سال 1375 – مركز آمار ایران

میزان ازدواج 

الگوی توزیع جمعیت ده ساله و بالاتر شهر دیواندره بر حسب جنس و وضع زناشویی به شرح جدول زیر است:

شرح 1365 1375
  مرد و زن مرد زن مرد و زن مرد زن
كل 6421 3362 3059 13572 7159 6413
دارای همسر 3527 1742 1785 6867 3415 3452
بی همسر بر اثر فوت 292 59 233 390 68 322
بی همسر بر اثر طلاق 52 22 30 28 9 19
هرگز ازدواج نكرده 2514 1518 996 6235 3657 2578
اظهار نشده 36 21 15 52 10 42

ماخذ : سرشماری عمومی نفوس و مسكن سال های 1365 و 1375 – مركز آمار ایران

برآورد جمعیت وضع موجود دیواندره 

به منظور برآورد میزان جمعیت وضع موجود دیواندره علاوه بر تعمیم نرخ رشد جمعیت طی دهه های گذشته و استفاده از اطلاعات و آمارهای سرشماری كارگاه های كشور در سال 1381 ، برخی از شاخص های كالبدی وضع موجود شهر در سال 1383 در نظر گرفته شده و حاصل نتایج یافته ها بیانگر این است كه در حال حاضر شهر دیواندره دارای 24034 نفر می باشد .
تراكم جمعیت در سطح شهر تراكم ناخالص جمعیتی شهر دیواندره در سال 1383 معادل 7/75 نفر ، تراكم خالص شهری آن 7/142 نفر و تراكم خالص مسكونی شهر معادل 4/477 نفر برآورد شده است .
بر اساس طبقه بندی تراكم های جمعیتی رایج ، این نتیجه حاصل می شود كه تراكم ناخالص جمعیتی شهر دیواندره در دامنه «تراكم كم» و تراكم خالص مسكونی آن شهر در دامنه «تراكم بالا» قرار می گیرد .
تراكم های جمعیتی شهر دیواندره در سال 1383 به شرح زیر می باشد:

تراكم (نفر در هكتار) سطح زمین مسكونی (هكتار) سطح خالص شهری (هكتار) سطح ناخالص شهری (هكتار ) جمعیت
تراكم خالص مسكونی تراكم خالص شهری تراكم ناخالص شهری
4/477 7/142 7/75 538/49 09/166 95/312 23697

ماخذ : محاسبات مشاور

آینده نگری جمعیت شهر دیواندره در طرح هادی
در سال 1372 طرح هادی دیواندره تهیه شده است و این سال به عنوان سال پایه مطالعاتی طرح مد نظر بوده است .
افق زمانی طرح نیز سال 1382 تعیین شده است . در سال 1372 (سال پایه طرح) شهر دیواندره 16996 نفر جمعیت داشته است . پیش بینی های جمعیتی طرح هادی در سال 1382 مقدار جمعیت برنامه ریزی طرح را 36019 نفر در نظر گرفته است .

آمار جمعیت سرشماری شده ابتدایی سال 1383 روستاهای شهرستان دیواندره 

ردیف روستا خانوار جمعیت
1. آب باره 44 244
2. آب باریك 45 233
3. آخكند 111 622
4. آغا جاری 84 438
5. اقبلاق (ابراهیم آباد) 43 201
6. اقبلاق (كوسه عنبر) 12 64
7. آلیجان 33 218
8. ابراهیم آباد خرخره 203 1212
9. ابراهیم آباد سفلی 22 122
10. ابراهیم آباد علی 13 84
11. احمد آباد 78 494
12. احمد كر 41 288
13. اسلام آباد (تازه ده) 19 120
14. اصحاب سفلی 10 63
15. اصحاب علی 25 154
16. افراسیاب 51 333
17. الله دره سفلی 84 465
18. الله دره علی 62 372
19. امین آباد 29 196
20. انبار آب 38 252
21. بابارار 111 650
22. باشقشلاق 55 336
23. باغچله 104 540
24. بایزید آباد 47 256
25. بناوچان 36 206
26. برده رش (قلعه ریحانه) 23 180
27. برده ره ش (هیئت آباد ) 21 122
28. برده ره ش اوباتو 35 205
29. برده سفید 39 262
30. بر قلعه 18 92
31. بست 118 683
32. پاپاله 186 1153
33. تازه آباد آصف 44 291
34. تازه آباد دوله ره ش 20 129
35. تازه آباد سردالان 27 166
36. تازه آباد قاضی 16 86
37. تازة اباد گلانه 51 312
38. تازه اباد مجید خان 53 362
39. تازه آباد مران 34 181
40. تازه آباد وزیر 43 274
41. تازه آباد هیجان 25 184
42. تبریز خاتون 58 320
43. تگر باری 61 395
44. توكلان 56 384
45. جعفرآباد 75 438
46. جقلو 33 181
47. جیرانمنگه 61 385
48. چولبلاغ 68 389
49. حاجی مویسی 31 181
50. حسین آباد مران 31 150
51. حیدر آباد 46 283
52. حیدر دیده بان 32 217
53. خاكی بیگ 79 508
54. خاله بازه 37 283
55. خنجره سفلی 3 22
56. دالان 81 433
57. دباغ 36 258
58. دربند 201 1201
59. درویشان 11 73
60. دره اسب 88 584
61. دره دزدان 54 370
62. دره سفته 52 337
63. دره گاوان 26 144
64. دره ویان (مره دره) 10 73
65. درویان فارس (كول) 18 104
66. دوزخ دره 49 323
67. ذلكه 10 68
68. رشید آباد 185 1054
69. زاغه سفلی 108 537
70. زاغه علی 106 590
71. زردك 9 52
72. زرینه ورمزیار 114 751
73. زكی بیك سفلی 26 143
74. زكی بیك علی 66 396
75. سراب قره خان 38 224
76. سر قلعه 96 570
77. سه تپان 33 201
78. سیر سفلی 43 248
79. سیر علی 18 135
80. شالیشل 117 660
81. شاقلعه (گل قلعه) 66 434
82. شاه ولی 56 331
83. شجاع آباد 16 106
84. شریف آباد (ابراهیم اباد) 162 918
85. شریف آباد (گومه ای) 21 130
86. شكر بلاغ 16 93
87. شیخ حیدر 40 224
88. طیطاق 34 204
89. ظفرآباد 83 485
90. عباس آباد 8 56
91. عزیز آباد 14 90
92. عزیز آباد (ابراهیم آباد) 1 4
93. علی اباد 77 489
94. علی آباد دوله رش 21 130
95. علی آباد كرفتو 52 372
96. علی آباد مران 29 166
97. غیاث آباد 46 266
98. غیبی سور 105 560
99. فتاح آباد 41 272
100. قاچیان 31 200
101. قالوجه 28 200
102. قجر 132 791
103. قراطوره 54 273
104. قرچی قران 50 324
105. قره دره 71 465
106. قره غیبی 41 291
107. قره قایه 10 84
108. قره گل 160 881
109. قزگه 48 260
110. قزلبلاغ 72 446
111. قشلاق سفید 39 109
112. قلعه جی خاكی بیگ 78 513
113. قلعه جی (غیبی سور) 28 160
114. قلعه روتله 203 1222
115. قلعه ریحانه 41 255
116. قلعه كهنه (پاپاله) 87 589
117. قلعه كهنه حبیبی 103 624
118. قلعه گاه 30 232
119. قلعه ولیانه 41 280
120. قوچاق 61 455
121. كاقلی 25 145
122. كاكوسان 27 191
123. كانی چای 68 433
124. كانی سفید 88 557
125. كانی سفید احمد كر 33 219
126. كانی سید مراد 19 146
127. كانی شیرین 34 232
128. كانی كبود (حاجی موسی) 35 205
129. كانی كبود مران 32 224
130. كپك 120 670
131. كتك 59 363
132. كرفتو 62 468
133. كسنزان 164 963
134. كلكان 196 1252
135. كلكه جار 32 187
136. كوس عنبر 48 264
137. كول 81 496
138. كوله 63 314
139. كهریزه 36 227
140. كیله كبود 73 289
141. گادمه گتر 74 449
142. گاو آهن تو 84 496
143. گاوشله 150 888
144. گرجی 15 99
145. گلانه 145 974
146. گلتپه اوباتو 44 290
147. گلتپه سفلی 104 608
148. گله سور 38 282
149. گور باباعلی 79 473
150. گومه ای 90 572
151. گیزمل سفلی 50 302
152. گیز مل علی 41 263
153. محمو ده 30 188
154. مراد قلی 44 238
155. مران سفلی 39 212
156. مران علی 106 624
157. مره دره 29 173
158. مسعود آباد 34 199
159. معین اباد 25 170
160. مودی 47 296
161. معیشاب 36 237
162. نرگسله 3 18
163. نساره سفلی 58 293
164. نساره علی 209 1033
165. نعل شكن 46 244
166. نوبهار 14 124
167. وزمان (مركزی) 174 974
168. وزمان 21 157
169. وزیر 83 475
170. هانگلان 19 101
171. هزاركانیان 94 537
172. هیجان 34 231
173. یاپل 109 718
174. ینگی ارخ 61 364
175. نیكی 51 322
176. یوز باش كندی 33 353
177. شهر زرینه 209 1156

لیست اسامی روستاهای خالی از سكنه سطح شهرستان دیواندره به تفكیك بخش و دهستان 

بخش دهستان نام روستاهای خالی از سکنه
بخش مركزی چهل چشمه امامزاده تبریز خاتون (مكان)
بورسه بن خانه (مزرعه)
قفلان داغی (مزرعه)
نرگسله
حومه امام زاده عبدالرحمن (مكان)
سرلشكر (مكان)
فرهاد آباد (مزرعه)
قره توره امام زاده عزیز (مكان)
چاله سور (مزرعه)
بخش كرفتو زرینه تنوره (مزرعه)
زنگولی (مزرعه)
اوباتو ندارد
كانی شیرین ندارد
بخش سارال سارال 1- بیستون حاج آباد (مكان)
باساكو (مزرعه)
بزیادنان (مزرعه)
چلوسكه (مزرعه)
حسین آباد شمالی امام زاده سید نجم الدین (مكان)
سمور سنجانی (مزرعه)
کوله 1- اما زاده محمد یاس (مكان)
مغاره (مزرعه)

تقسیمات و مساحت مراكز دهستان های تابعه شهرستان دیواندره 

ردیف نام دهستان تعداد روستاهای تابعه تعداد خانوار میزان جمعیت مساحت
1. حومه 23 1324 7418 6/479
2. قراتوره 27 1815 10717 9/610
3. چهل چشمه 21 1297 8167 3/685
4. سارال 32 1124 7118 4/758
5. كوله 17 1109 6594 7/333
6. حسین آباد شمالی 19 952 5427 7/311
7. اوباتو 7 437 2976 5/295
8. زرینه 20 1403 8683 385
9. كانی شیرین 28 1448 8774 1/343

لیست مجوزهای صادره بخش صنعت در شهرستان دیواندره طی سال های 73 الی 83 

سال پروانه بهره برداری جواز تاسیس
تعداد (فقره) سرمایه (میلیون ریال) اشتغال (نفر) تعداد (فقره) سرمایه (میلیون ریال) اشتغال (نفر)
73 1 2700 2 4 11872 120
74 2 850 15 2 52075 243
75 1 2400 32 6 41228 248
76 3 1376 36 1 210 9
77 - - - 1 480 20
78 2 7783 65 2 1220 16
79 2 1819 17 2 2801 27
80 1 140 8 2 12150 31
81 - - - 4 374048 295
82 - - - 7 677137 288
83 1 440 6 9 11590 78
جمع 13 17508 181 44 1185459 1409

خلاصه وضعیت عملیات اكتشاف و بهره برداری معادن شهرستان دیواندره (سال 76 – 83) 

ردیف نام معدن ماده معدنی نام بهره بردار میزان استخراج (تن) ذخیره قطعی (هزارتن) تعداد پرسنل نفر وضعیت فعلی معدن سال شروع فعالیت
1 دربند سنگ آهك شركت سیمان كردستان 330000 25000 16 فعال 79
2 ظفرآباد 1 مرمریت -- -- 2000 -- غیر فعال 81
3 ابراهیم آباد سنگ لاشه ساختمانی شركت تعاونی معدنی عمارت 25000 10000 20 فعال 76
4 قلعه روتله سنگ آهك در حال واگذاری ---- --- -- غیر فعال --
5 ظفرآباد 3 سنگ لاشه ساختمانی حبیب ا... سبحانی راد 7000 175 6 فعال 78
6 راغه سفلی سنگ لاشه ساختمانی فرهاد احمدی 5000 300 5 فعال 81
7 وزمان سنگ لاشه ساختمانی علی اكبر اسدی 8000 520 5 فعال 76
8 ظفرآباد سنگ اهن شركت تامین مواد اولیه فولاد 15000 125 -- غیر فعال 80
[ ] [ 13:18 ] [ علی اکبر یاراحمدی ]

معرفی شهرستان

§                       جغرافیای سیاسی طبیعی

§                       تاریخچه و علل پیدایش شهر دیواندره

§                       وضعیت آب و هوایی منطقه

§                       شهرها و بخش ها

§                       وجه تسمیه

§                       جاذبه توریستی داخلی و خارجی شهرستان دیواندره

§                       وضعیت فرهنگی و تاریخی

§                       اماكن تاریخی و باستانی در شهرستان بر حسب قدمت

§                       میزان با سوادی و بی سوادی را حسب جنسیت در شهرستان و جداول فراوانی تحصیلکردگان

§                       فولكلوریك ها یا فرهنگ عامه و آداب و سنت ها

§                       عشایر و قبایل منطقه دیواندره

§                       سران عشایر و وطوائف منطقه دیواندره

جغرافیای سیاسی طبیعی 

شهرستان دیواندره پیشینه ای به قدمت كشور پهناور ایران دارد كه در قدیم میران شاه نام داشت.
دیواندره در فاصله 98 كیلومتری شمال سنندج با وسعت 4203 كیلومتر مربع و با 1850 متر ارتفاع از سطح دریا ، در 47 درجه و یك دقیقه شرقی از نصف النهار گرینویچ و 35 درجه و 54 دقیقه عرض جغرافیایی قرار دارد ، كه از شمال با تكاب ، از شرق با شهرستان بیجار ، از شمال غربی با سقز ، از غرب با مریوان و از جنوب با سنندج همسایه است .
شهرستان دیواندره با مساحتی معادل 4203 كیلومتر مربع در حدود 15 % از وسعت استان كردستان را شامل می شود . این شهرستان بین 34 درجه عرض شمالی و 32 دقیقه و 46 درجه طول شرقی از نصف النهار گرینویچ قرار گرفته است .
تغییرات درجه حرارت سالانه دما از 20 – تا 32 + درجه می باشد . شهرستان دارای زمستان های سرد و طولانی و بهار و تابستان معتدل می باشد تعداد روزهای یخ بندان در سال برابر 135 روز خواهد بود .
وجود آثار باستانی غار كرفتو نشانگر وجود تمدن و حیات تا دو هزار سال قبل از میلاد در این منطقه می باشد .
زبان گویش مردم كردی سورانی و دارای لهجه مخصوص می باشد . آداب و رسوم و فرهنگ مردم شهرستان برگرفته از آداب و فرهنگ آریائی ها بوده و هماهنگ با سایر ملت ایران مراسمات ملی و مذهبی را نیز برگزار می نمایند .
در شهرستان دیواندره قومیت ها و طوائفی همچون گوران ، گلباغی ، تیلكوئی ، جاف ، منمی (مندمی) برازنده ، خواجه وند ، كلهر ، زند و قاقالی وجود دارد .اما این عناوین در منطقه كم رنگ شده و صرفاً جنبه محلی داشته و هیچ گونه وجه تمایزی بین افراد نداشته و تمام اقشار همزیستی مسالمت آمیزی با هم دارند .
شهرستان دیواندره دارای سه بخش مركزی ، كرفتو و سارال و 9 دهستان (حومه – قراتوره – چهل چشمه – اوباتو – كانی شیرین – زرینه – سارال – كوله و حسین آباد شمالی ) می باشد . تعداد كل روستاهای تابعه شهرستان دیواندره 194 روستا می باشد .

بالا

تاریخچه و علل پیدایش شهر دیواندره 

شهرستان دیواندره در حال حاضر شامل دهستان های قراتوره ، حسین آباد شمالی ، حومه دیواندره ، چهل چشمه ، كوله و سارال است . این دهستان ها در گذشته ، سه بلوك از هجده بلوكی بوده كه در زمان قاجاریه محدوده ایالت كردستان را تشكیل می داده اند . این منطقه از دیر باز محل عبور عشایر بوده و به عنوان ییلاق مورد استفاده قرار می گرفته است . شهرستان دیواندره از زمان صفویه به بعد تحت نفوذ دو شهر بزرگ استان كردستان – سنندج در جنوب و سقز در شمال – بوده است .
با تقویت راه سنندج – سقز ، به تدریج روستای دیواندره در وسط این راه ، به عنوان یك مركز جمعیتی و بین راهی گسترش می یابد و در سال های اوایل دهه ی پنجاه شمسی به صورت یك شهر كوچك پا به عرصه ی وجود می نهد . بنابراین مهم ترین عامل در ایجاد شهر دیواندره موقعیت میان راهی آن بوده است .
در كنار این عامل با توجه به رشد اقتصادی – اجتماعی منطقه و افزایش ارزش افزوده ، ایجاد یك مركز جمعیتی به صورت شهر برای تجمع و انباشت ثروت و مبادله كالا ضرورت می یابد . بدیهی است كه این مركز باید بهترین دسنرسی را با شهرهای بلافصل آن و بالاخص مركز استان ، داشته باشد .
چنین نقطه سكونتی روستای دیواندره بود كه از سال های دهه ی چهل به بعد روند تبدیل آن به شهر آغاز شد . در سال 1345 ، دیواندره یكی از بخش های شهرستان سنندج بوده و پرجمعیت ترین روستای آن دیواندره بوده كه 1822 نفر جمعیت داشته است .

بالا

وضعیت آب و هوایی منطقه 

تغییرات درجه حرارت سالانه دما از 20 – تا 32 + درجه می باشد . شهرستان دیواندره دارای زمستان های سرد و طولانی و بهار و تابستان معتدل می باشد . تعداد روزهای یخبندان در سال برابر 135 روز خواهد بود . دیواندره جزء مناطق سردسیر كشور است . بارش برف و تفاوت قابل ملاحظه دما بین شب و روز از خصوصیات بارز اقلیمی منطقه است. دیواندره بین دو منطقه كاملا برفگیر و سردسیر كشور ، یكی دشت اوباتو (هه وه تو) و دیگری كانی نیمه روژ در جنوب قرار گرفته است .
رودها و واحدهای مهم آبی و چشمه سارهای حوزه شهرستان : رودخانه های فراوان در شهرستان جریان دارد ، كه اكثر آنها فصلی است و از آب شدن برف ها و بارندگی های فصلی به وجود می آید . در منطقه دو رودخانه مهم و دائمی به نام های (قزل اوزن) و (یول كشتی) وجود دارد . كه رودخانه قزل اوزن از ارتفاعات چهل چشمه و سارال سرچشمه می گیرد و با نام سفید رود به دریای خزر می ریزد . رودخانه یول كشتی نیز سرچشمه آن حوضه های ابگیر فلات اوباتو است كه پس از طی مسیری به رود قزل اوزن می پیوندد . رودخانه (شورآب)رودخانه ای فصلی است .

بالا

شهرها و بخش ها 

شهرهای تابعه : شهر دیواندره و شهر زرینه
بخش های تابعه به تفكیك دهستان مربوطه

  • 1- بخش مركزی : (دهستان حومه – دهستان قراتوره – دهستان چهل چشمه)
  • 2- بخش كرفتو: (دهستان زرینه – دهستان كانی شیرین – دهستان اوباتو)
  • 3- بخش سارال: (سارال – كوله – حسین آباد شمالی)

بالا

وجه تسمیه 

الف - دیواندره از دو كلمه دیوان + دره تشكیل شده است . دیوان یعنی جایگاه و محل قانون . عدالت و جای حل اختلافات و چون این دیوان خانه معروف گشته است .

ب - شهر زرینه : شهری كه خاك و طبیعت آن مثل زر و گوهر جذابیت و لطافت داشته است .

ج - بخش كرفتو : به خاطر قرار گرفتن غار بزرگ و باستانی كرفتو و انتخاب اینعنوان بیشتر برای معرفی این آثار باستانی و عجایب ساخته دست بشر به مردم مسلمان ایران و سایر نقاط دنیا است .

د - بخش سارال: سارال نام دختر و گل خوشبویی می باشد . بخش سارال درای مراتع سرسبز و خرم و انواع گل های وحشی و گیاهان داروئی و غذائی می باشد ، وجه تسمیه آن از این نام گرفته است .

ه - بخش مركزی: قرار گرفتن در مركز شهرستان و كم بودن فاصله روستاها تا مركز شهرستان وجه تسمیه بخش را می رساند .

بالاا

جاذبه توریستی داخلی و خارجی شهرستان دیواندره 

از مراتع موجود در منطقه می توان منابع طبیعی ، مراتع سرسبز سارال و كوه های سرسبز و آبخیز چهل چشمه را نام برد كه یكی از مراتع درجه اول ایران می باشد .این مراتع در بهار بسیار دلپذیر ، سرسبز و خرم هستند . چشمه سارهای فراوانی در آنجا جریان دارد و انواع گل های وحشی و گیاهان داروئی و غذائی به وفور دیده می شود كه در صورت استفاده صحیح و نظارت دولت و سرمایه گذاری می تواند یكی از جاذبه های توریستی در منطقه باشد . دیگری غار كرفتو می باشد كه در حدود 75 كیلومتری شمال شرقی دیواندره قرار گرفته و از انواع غارهای آهكی و طبیعی است و جاذبه های زیادی دارد .
غار كرفتو پذیرای مسافران و عاشقان به طبیعت و كاوشگران و گردشگران داخلی و خارجی می باشد . چهل چشمه و سارال نیز پذیرای گردشگران داخلی می باشد .

بالا

وضعیت فرهنگی و تاریخی 

اسامی و مشخصات مراكز فرهنگی و تبلیغی مردمی، دولتی در سطح شهرستان و میزان فعالیت آنان :
در سطح شهرستان سازمان تبلیغات اسلامی ، مركز بزرگ اسلامی و اداره فرهنگ و ارشاد اسلامی وجود دارند كه فعالیت گسترده ای در سطح شهرستان دارند . تعداد كتابخانه های دولتی شهرستان 2 باب می باشد (كتابخانه شهید بهشتی و كتابخانه تربیت) و كتابخانه خصوصی در شهرستان وجود ندارد – در شهرستان دیواندره تشكل های فرهنگی و تبلیغی مردمی شامل انجمن محیط زیست ، انجمن شعر و ادب ، انجمن نمایش ، انجمن موسیقی ، صندوق رفاه دانشجویان ، انجمن مردمی پیشگیری و مبارزه با اعتیاد ، انجمن ورزشكاران در رشته های مختلف ورزشی و انجمن حفظ میراث فرهنگی وجود دارد. تعداد 5 مركز كانون و تجمع فرهنگی دولتی در شهرستان وجود دارد كه عمده فعالیت آنها تشكیل كلاس های آموزشی ، فرهنگی و اجرای مراسمات می باشد .

بالا

اماكن تاریخی و باستانی در شهرستان بر حسب قدمت 

غار و قلعه معروف كرفتو كه شهرت زیادی دارد و كم نظیر می باشد و فاصله آن تا مركز شهرستان 75 كیلومتر می باشد كه 60 كیلومتر آن آسفالت و 15 كیلومتر آن شن ریزی می باشد . قدمت این غار به دوره اشكانیان یا 1000 سال قبل از میلاد بر می گردد . این قلعه غار شامل 4 طبقه و هر طبقه دارای اطاق ها ، سالن و راهروهای ارتباطی می باشد .
غار شامل دو دهنه دالان و دهلیز و حفره های متعدد اصلی و فرعی عمیق می باشد . در مسیر طولانی غار وجود حوضچه آب راكد مشاهده می شود . وجود قبرستان قدیمی در محوطه غار مربوط به قرن هفتم هجری و به موازات ارتفاع قلعه ستون زیبای آهكی به شكل نگهبان قلعه خود نمایی می كند .
غار باشقشلاق و غار قالوجه نیز در شهرستان وجود دارد .
اماكن باستانی در سطح شهرستان متشكل از 3 بنای تاریخی :

  • 1- عمارت سالار سعید در روستا وزیر كه بیشتر از 300 سال قدمت دارد .
  • 2- حمام قدیمی پنجه سفلی كه در دل خاك جای دارد و دارای خزانه و سردرهای چشم انداز خوبی می باشد .
  • 3- قلعه كهنه روستای آغاجری كه بیشتراز 2000 سال قدمت دارد و 46 تپه باستانی كه شاخص آنها تپه رش در شمال غربی روستای وزیر كه این اثر مربوط به هزاره اول قبل از میلاد می باشد .

تپه باستانی مرسوم به شهر سبز روستای زاغه علیا مربوط به هزاره اول قبل از میلاد می باشد و 55 محوطه باستانی كه قدمت تاریخی دارد محوطه باستانی كوجاری در روستای بایزید آباد و دارای سفال های متنوع كه از دوران های مختلف تاریخی در ان مشاهده می گردد و همچنین منطقه باستانی بان كلك (واقع در دشت كانی نیمه روژه) مربوط به هزاره اول قبل از میلاد می باشد .

بالا

میزان با سوادی و بی سوادی را حسب جنسیت در شهرستان و جداول فراوانی تحصیلکردگان 

میزان بی سوادی در شهرستان 28% می باشد كه 4/15 % را زنان و 3/12 % را مردان تشكیل می دهند و میزان باسوادی در سطح شهرستان 72% می باشد كه 6/39 % را مردان و 4/32 % آن را زنان تشكیل می دهد .

نحوه پراكندگی مراكز اموزش در سطح شهرستان
تقریبا در تمام روستاهای شهرستان دبستان و در بعضی روستاهای پر جمعیت نیز مدارس راهنمایی وجود دارد . در شهر زرینه دبیرستان و در شهر دیواندره نیز 9 باب دبیرستان وجود دارد .

توزیع فراوانی جمعیت تحصیل كرده حسب مقادیر تحصیلی (ازابتدایی تا تحصیلات عالیه) در شهرستان
كل مقاطع تحصیل كرده در شهرستان 72% می باشد كه 32% آن بین تكمیلی تا پنجم ابتدایی – 18% آن مقاطع راهنمایی و 13% آن از اول متوسطه تا فوق دیپلم و 9% آن بین فوق دیپلم ، لیسانس ، فوق لیسانس و دكترا می باشد .

ردیف

تحصیلات

درصد

1

خواندن و نوشتن

2/49

2

فوق دیپلم و لیسانس

88/13

3

دیپلم

48/0

4

فوق لیسانس

11/0

5

دکتر

01/0

بالا

فولكلوریك ها یا فرهنگ عامه و آداب و سنت ها 

آداب و رسوم و فرهنگ مردم شهرستان برگرفته از آداب و فرهنگ آریایی ها بوده و هماهنگ با سایر ملت ایران مراسمات محلی همانند مولود خوانی دراویش ، ختنه سوران ، زن به زن ، رقص كردی و مراسمات عید و ملی مذهبی را نیز برگزار می نمایند . از ویژگی های فرهنگی منطقه ویژگی قابل ستایش ، مهمان نوازی و ساده زیستن و حفظ آداب و سنن اصیل ایرانی و آریایی است . یكی از شاخص های ناپسند در منطقه كه به تدریج در معرض انحلال و نابودی است فرهنگ غلط زن به زن و رقص دسته جمعی (ره ش په له ك) است كه با عنایات به ارشادات و بالا رفتن سطح آگاهی مردم یكی پس از دیگری رخت از جامعه اسلامی برخواهند بست .
تعداد مراكز مختلف آموزشی اعم از دبستان و محدودیت های رژیم ستم شاهی در گذشته متاسفانه جزء شهرستان های محروم است و تا كنون مراكز آموزش عالی در شهرستان راه اندازی نشده است . تعداد دبستان و راهنمایی موجود در شهرستان 250 باب و تعداد دبیرستان 12 باب می باشد .

بالا

عشایر و قبایل منطقه دیواندره 

درشهرستان دیواندره عشایری وجودندارد. درشهرستان قبایلی ازجمله
   گلباغی: ( قمری- ورمزیار كاكسوندی – چوخه رشی )
   گوران: ( قلخانی– بی بیانی – زنجیره – ریزهو)
   جاف: ( بوره كه ئی – شیخ اسماعیل گلانی -مامانی – خور خور ه ئی – زخ زادی)
   تیلكو: ( دوناری – همه ویسی )
   كلهر
   خواجه وند منمی: ( مندمی )
برازنده و وزنده وجود دارد كه خود هر یك به تیره های مختلفی تقسیم می شوند . اما این عناوین در منطقه كم رنگ شده و صرفاً جنبه محلی دارند.
معروفترین عشیره منطقه طایفه گلباغی می باشد.

ردیف

نام طایفه

تعداد خانوار

جمعیت

نسبت جمعیت به كل جمع شهرستان

1-

گلباغی

4187

21462

23%

2-

گوران

6799

35459

38%

3-

جاف

619

3173

4/3%

4-

تیلكوئی

1610

8398

9%

5-

منمی

299

1213

3/1%

6-

برازنده

528

1700

8/1%

7-

خواجه وند

139

559

6/0%

8-

كلهر

237

955

02/1%

9-

زند

75

338

36/0%

بالا

سران عشایر و وطوائف منطقه دیواندره 

   سران طایفه گلباغی: بترتیب افتخار سنندجی ، فارس خان كاكی و عارف خان كاكی-
   سران طایفه گوران: اقا محمد مرادی سر قلعه، سرایل طایفه جاف كد خدا عباس، احمد اغه، عباس اغه و توفق اغه سران طایفه تیلكو: شیرك یار احمد سهراب، بزرگ نیك ملكه، حبیب ا... خان، علی خان حبیبی
   سران طایفه منمی (مندمی): امین دیوان
   سران طایفه برازنده: سلیم بیگ
   سران طایفه خواجه وند: سادات اقا بابا و رضا سلطان
   سران طایفه كلهر: عزیز بیگ، علی سلطان و اسد بیگ
[ ] [ 13:16 ] [ علی اکبر یاراحمدی ]

غـار کـرفـتـو

§                       معرفی

§                       وضعیت جغرافیایی و اقلیمی محوطه

§                       پیشینه تاریخی محوطه

§                       پژوهش میدانی محوطه

معرفی 

غار کـرفـتـو یکـی از آثـار معـماری صخـره ای مـربـوط به قـرن سـوم مـیـلادی در اسـتان کـردسـتان مـی باشـد که در 72 کـیـلـومـتـری جـنـوب شـرقـی شـهـرسـتان سـقـز و تـقـریـبا با هـمـیـن فاصـله با دیـوانـدره قـرار گـرفـتـه است نـزدیک تـریـن روسـتا در شـمال غـربـی غار به فاصـله 3 کـیـلـومـتـری به نـام مـیـرسـیـد یا مـیـرسـعـیـد است ، اصـلـی تـریـن راه دسـتـرسـی به آن از طـریـق جاده تکاب است عـبـور از یک بخـش به نام گـورباباعـلـی و سـپـس روسـتای یـوز باش کـنـدی ، و در ادامـه حـدود 3 کـیـلـومـتـر بعـد از آن غار کـرفـتـو قـرار دارد .

غار کـرفـتـو در سـیـنه یک رشـتـه کـوه آهـکـی در شـمال دره ای عـمـیـق قـرار گـرفـته است آثار مـتعـددی از پـناگاهـها و دخـمـه ها و حـفـره ها یـی دیـده مـی شـونـد که در کـنار غار اصـلـی قـرار دارد مـوقـعـیـت غار به گـونه ای است که به طـور کـلـی بادگـیـر نـیـسـت و در زمـسـتان دامـنـه جـنـوبـی را نـمـی پـوشـانـد در حـالـی که 500 مـتـر دورتـر و در جـنـوب شـرقـی غار بادگـیـر بـوده و بـرف آن را مـی پـوشـانـد ، در سـویـی دیگـر دره کـوه دیگـری وجـود دارد که به عـلـت الـقـا شـکـل بـودن طـبـیعـی آن مـردمان اطـراف به آن سـه دخـتـران می گـویـنـد .
در زمـسـتانها و هـنگام سـرما درون غار گـرم و در تابـسـتان به لحاظ کـوران باد غار خـنک می باشـد ، دو چـشـمه آب در زیـر تـقابهای پـایـیـن غار وجـود دارد که سـالـیان دراز مـردم از آن بهـره مـنـد گـردیـده انـد . غار کـرفـتـو در دوران ـ مـزوزوئـیـک ـ زیـر آب بـوده و در اوآخـر هـمـیـن دوره ارتـفاعات کـرفـتـو از آب بـیـرون آمـده است ایـن غار آهـکـی است و در دوره های مخـتـلـف انـسـان در آن سکـونـت کـرده و به هـمـیـن دلـیـل تـغـیـیـر حالـت داده است در داخـل غار هـنوز هـم آب وجـود دارد و بـرای دیـدن بعـضـی از جاهای مخـتـلـف آن بایـد از قایـقـهای کـوچک اسـتـفاده کـرد وجـود تصاویـر واشکال نـقـاشـی شـده داخـل غار از جـمله دیـدنـی های مـوجـود در ایـن اثـر باسـتانـی می باشـد که هـر بـیـنـنـده ای را به خـود جـلـب می کـنـد .
معـماری ایـن غار صخـره ای ، چهار طـبـقـه در دل کـوه است حجـاران ماهـر فـضاهای مـداخـل غار را تـراشـیـده و اتـاقـها ـ راهـروها و دالانهای مـتعـددی به وجـود آورده انـد که از مـیان غارهای ـ دسـت کـن ـ باقـی مانـده از دوران گـذشـته ایـن غار معـماری کامـلـتـری دارد بـر سـر در یکـی از اتـاقـهای طـبـقـه سـوم کـتـیـبـه ای یـونانـی وجـود دارد و به هـمـیـن عـلـت غار را معـبد هـراکـلـس ( هـرکـول ) می نامـنـد ، در ایـن کـتـیـبـه آمـده :

در ایـن جا هـراکـلـس سکـونـت دارد                            باشـد که پـلـیـدی در آن راه نـیابـد

در نـتـیـجه آزمایـشـات خاک شـناسـی که از غار کـرفـتـو به دسـت آمـده نـشـان می دهـد به عـلت یک رشـته فعالـیـتهای جـزئـی و فعـل و انفعالاتـی که در سـطح غـار به عـمـل آمـده و رسـوباتـی که بر جای مانـده ایـن غـار از هـزاره چهارم پـیـش از مـیلاد عاری از فعالـیـتـهای انـسـانـی گـردیـده است و سـاکـنـیـن آن که گـله دارانـی کـوچ رو بـوده انـد آن مـنطـقه را تـرک کـرده انـد . غار کـرفـتـو به جهـت گـمانه هایـی که در آن حـفـر گـردیـده و بعـضا تا عـمـق 5/5 مـتـر پـایـیـن رفـته است با تـوجـه به لایـه های مـوجـود که تحـتانـی تـریـن آن دارای تـراشـه های سـنگـی و تـیغـه ای بـوده است یک فاصله هـزار سـاله را نـشـان مـی دهـد و دوباره به آثار زیـسـت انـسـانـی مـیـرسـد که دارای چهاردوره سکـونـتـی است : پـیـش از تاریخ ، اشکانـی ، سـاسـانـی ، اسـلامی که البته دوره سـلـوکی آن چـنـدان مـورد یـقـیـن نیست. چه بـسـا که کـتـیـبه مـورد بحـث مـمکـن است در قـرون گـذشـته ایجاد شـده باشـد که البته بایـد با مطالعات بـیـشـتـر و آزمایـشـاتـی که از خـود کـتـیـبه به عـمـل می آیـد سـقـم آن عـیان گـردد.

در گـمانه زنی ها مشخـص گـردیـد عـلاوه بر آنکه در سـطح غار لایـه ها به صـورت انـباشـت تاریخـی به شکـل دوره به دوره قـرار گـرفـته انـد خاکهای رانـده شـده به داخـل حـفـره های کـناری غار هـم به هـمان شکـل قـرار داشـته انـد به طـوریکـه در هـر دوره سـاکـنـیـن بعـدی خاک های دوره پـیـشـیـن را که در سـطح غار وجـود داشـته در حـفـره ها و سـوراخهای مـوجـود انـباشـته انـد . نـتـیجه لایـه نگاری در یـکـی از گـمانه ها ی چهارم که تـا عـمـق 5 مـتـری حـفـر گـردیـده است نـشـان داد که تـوالـی دوره های تاریخـی به هـمان صـورتـی است که مـواد فـرهـنگی آن در خاک های انباشـت شـده در دهـانه و حـفـره ها و نـیـز راههای فـرعـی مـسـدود شـده قـرار داشـته است . هـر چـنـد دوره پـیـش از تاریـخ آن کـمـتـر نـشـانـی از مـواد فـرهـنگـی مـوجـود را دارد با ایـن حال در بعـضی مـوارد با الک کـردن خاکـها ، تـراشـه هایـی به دسـت می آیـد که با تـراشـه هایـی که در طـبـقه چهارم وجـود دارد مطابـقـت می کـند .
کـشـف تـراشـه های سـنگـی در طـبـقـه چهارم و محـوطه بـیـرون غار نـشـانـه اسـتـفاده انـسـان در دوران پـیـش از تاریـخ است هـمچـنـیـن نـمـونه اشـیـای به دسـت آمـده باز نـشـانگـر ایـن واقعـیـت است اگـر چـه به عـقـیـده بعـضی دیگـر از کارشـناسـان امـور باسـتانـی مـی تـوان عـمـر غار را حـتـی خـیـلـی پـیـش تـر از آن حـسـاب کـرد .

بالا

وضعیت جغرافیایی و اقلیمی محوطه 

غار كرفتو در 72 كیلومتری شمال شرقی شهرستان دیواندره و با همین فاصله از جنوب شرقی شهرستان سقز قرار گرفته است . نزدیك ترین روستا در شمال غربی غار به فاصله 3 كیلومتری به نام میرسید یا میر سعید است. اصلی ترین راه دسترسی به آن از طریق جاده تكاب است كه به تازگی اسفالت گردیده است. كه پس از آنكه حدود 30 كیلومتری طی مسافت از شهرستان دیواندره طرف شمال می رویم. در دوراهی تكاب به سمت شرق باید حدود 32 كیلومتر را طی نمود و از یك مركز بخش بنام " گور باباعلی " عبور كرد. و سپس در دوراهی تكاب، كرفتو به طرف شمال، جاده ای شوسه پس از عبور از روستای " یوز باش كندی " حدود 3 كیلومتر بعد از آن غار كرفتو میرسد.
ر سینه كش یك رشته كوه آهكی كه در شمال دره ای عمیق قرار گرفته است، آثار متعددی از پناه گاهها و دخمه ها و حفره ها دیده می شود. كه در كنار غار اصلی قرار دارد. موقعیت غار به گونه ای است كه به طور كلی بادگیر نیست و در زمستان ها برف دامنه جنوبی را نمیپوشاند.
در حالی كه پانصد متر آن طرفتر در جنوب شرقی غار كاملا" بادگیر است برف آنرا می پوشاند. در آن سوی دره كوه دیگری وجود دارد كه به جهت القا شكل طبیعی آن، مردم اطراف به آن سه دختران می گویند، كه ارتفاع آن با رشته كوه مورد نظر یكسان است. در زمستان ها و هنگام سرما، درون غار گرم و در تابستان به لحاظ كوران باد، غار خنك است. دو چشمه آب در زیر تقابهای پائین غار وجود دارد كه سالیان دراز مردم از آن بهره مند

بالا

پیشینه تاریخی محوطه 

تا پیش از كاوش های علمی دو فصل گذشته ( زمستان 79 و تابستان و پائیز 80 ) بر پایه معماری موجود و نیز كتیبه ای كه به خط یونانی بر تارك درگاه یكی از اطاق های طبقه دوم غار نقش بسته ( اینجا جایگاه هر كول است. باشد كه پلیدی در آن راه نیابد) قدمت و سابقه سكونت و یا مورد استفاده قرار گرفتن آن را از دوره سلوكی به بعد یعنی اشكانی، ساسانی و اسلامی می دانستند. پس از كاوش هایی كه در دو فصل انجام گرفت و با نتیجه ای كه از مطالعات محوطه های اطراف غار به دست آمد مشخص گردید كه در پیش از تاریخ، به احتمال از اواخر هزاره پنجم پ.م. و هزاره چهارم پ.م. این غار همزمان با پناگاههای و غارهای دیگر از جمله غار كانی میكائیل مورد استفاده قرار گرفته است. نتیجه آزمایشات خاك شناسی كه از دو غار كرفتو وكانی میكائیل ( در 1 كیلومتری شمال كرفتو ) به دست آمده، نشان می دهد به علت یك رشته فعالیت های جزئی و فعل و انفعالاتی كه در سطح غارها به عمل آمده است و روسوباتی كه بر جای مانده این غارها از هزاره چهارم پ.م. عاری از فعالیت های انسانی گردیده است. و ساكنین آنها كه گله دارانی كوچ رو بوده اند، آن منطقه را ترك كرده اند. غار كرفتو به جهت گمانه هایی كه در آن حفر گردیده و بغضا" تا عمق 5/5 متر پائین رفته است با توجه به لایه های موجود كه تحتانی ترین آن دارای تراشه های سنگی و تیغه بوده كه پس از آن یك فاصله هزار ساله را نشان می دهد، دوباره با اثار زیست انسانی میرسد، دارای چهار دوره سكونتی است: پیش از تاریخ، اشكانی، ساسانی، اسلامی كه البته دوره سلوكی آن برای نگارنده چندان مورد یقین نیست. چه بسا كه كتیبه مورد بحث ممكن است در قرون گذشته ایجاد شده باشد. كه البته باید با مطالعات بیشتر و آزمایشاتی كه از خود كتیبه به عمل می آید، صحت و سقم آن عیان گردد.

در گمانه زنی ها مشخص گردیدعلاوه بر آنكه در سطح غار، لایه ها به صورت انباشت تاریخی به شكل دوره به دوره قرار گرفته اند، خاك های رانده شده به داخل حفره های كناری غار هم به همان شكل قرار داشته اند، به طوریكه در هر دوره ساكنین بعدی خاك های دوره پیشین را كه در سطح غار وجود داشته در حفره ها و سوراخهای موجود انباشته اند. نتیجه لایه نگاری در یكی از گمانه ها tta.f1 گمانه a طبقه چهارم كه تا عمق 5/5 متر حفر گردیده است. نشان داد كه توالی دوره های تاریخی به همان صورتی است كه مواد فرهنگی آن در خاك های انباشت شده در دهانه و حفره های و نیز راه های فرعی مسدود شده، قرار داشت. هر چند دوره پیش از تاریخ آن كمتر نشانی از مواد فرهنگی آن موجود بوده با این حال در بعضی از موارد با الك كردن خاك ها، تراشه هایی به دست می آوریم كه با تراشه و تنبه هایی كه در عمق گمانه ها به آن دست یافتیم. مطابقت داشت. در tta.f4 ( گمانه a طبقه چهارم ) در عمق 5/2 متری كه آثار دوره پارتی وجود داشت، به یك قشر رسوبی برخورد كردیم كمه این قشر به قطر 50 سانتی متر فاصله ای بین دوره پیش از تاریخ و تاریخ ایجاد كرده بود. پس از این فاصله ) گپ ) بر مسطح رسوبات آهكی، به چندین تراشه سنگی ( flake ) برخورد كردیم، این نوع تراشه ها را در گمانه زنی هایی دیگر نیز داشتیم كه بطور كلی باتیغه ها و تراشه هایی كه در دامنه های جنوبی غار و محوطه های اطراف بدست آوردیم. همخوانی دارد. نتیجه اینكه این غار از پیش از تاریخ تا دوره اسلامی ( قرون 7-8 ) هجری مورد استفاده قرار گرفته است.

بالا

پژوهش میدانی محوطه 

پیشینه پژوهش میدانی محوطه:
غار كرفتو در سال 1818 توسط سر رابرت كرپورتر بازدید و كتیبه آن خوانده شده و در سال 1838 هنری اولینسون از غار بازدید كرد و آنچه را كه بوسیله كرپورتر از كتیبه خوانده شده بود، اصلاح نمود. در سال 1963 سراورل اشتین همراه با دستیار هنری اش ایوب خان نقشه اطاق های حجاری شده، راهروها و دهلیزهای طبیعی را تهیه كردند.كه البته اكنون با توجه به اینكه خاكبرداری و پاكسازی راهروها و دهلیز ها به طور كامل انجام گرفته، نقشه اشتین كامل نیست. البته هیات در نظر داشت نقشه برداری غار را بصورت سه بعدی انجام دهد. كه این امر با توجه به هزینه سنگینی كه در برداشت، در هنگام كاوش امكان پذیر نشد. ولی پلان طبقات مختلف غار و نیز راه های جدیدی كه پیدا شد و به بیرون از غار منتهی گشت تهیه گردیده است.
در سال 1376 آقای دكتر میر اسكندری در راس هیاتی به گمانه زنی های محدود در درون غار و بیرون غار اقدام نمود، اولین كاوش توسط نگارنده نیز در زمستان سال 1379 به مدت 45 روز در تالار بزرگ و طولانی طبقه دوم انجام گرفت كه به جهت خاكبرداری های غیر اصولی كه قبلا" بیشتر در آن انجام شده بود، نتیجه لازم و قابل اعتمادی دستگیر هیات نشد. بنابر این توجه به طبقه چهارم معطوف گردید. و در همین سال تعدادی گمانه در طبقه چهارم زده شد كه به لحاظ نتایج قابل توجه ای كه در بر داشت. برنامه كاوش آن برای سال 80 ارئه گردید. در سال 1380 ( تابستان و پائیز ) علاوه بر كاوش هایی كه در طیقه چهارم انجام شده و مطالعات قبلی را تكمیل نمود، در دامنه های جنوبی غار و آن سوی دره ( دامنه كوه سه دختران ) در ارتباط با دوره های مختلف غار كاوش هایی انجام گرفت كه فقط به دوره اسلامی آن قرون 7 و 8 كه همزمان با غار كرفتو بود، دست پیدا نمودیم كه عبارت بود از یك گورستان و نیز در محوطه های اطراف از جمله ده كهنه ( غرب غار كرفتو به فاصله یك كیلومتر ) تلك آوی 2 كیلومتری جنوب غربی غار، غار كانی میكائیل یك كیلومتری شمال غار كرفتو كاوش هایی انجام گرفت كه همگی با دوره های مختلیف غار، پیش از تاریخ پارت و ساسانی، اسلامی، همخوانی داشته است. كاوش در این محوطه ها نشان داد كه در دوره های مختلف به جز پیش از تاریخ ( اواخر هزاره پنجم و اوایل هزاره چهارم ) غار كرفتو به عنوان یك مركزیت قرار داشته است و اینكه ایا می توانسته به خصوص در دوران پارت و ساسانی به جایگاه ویژه ای چون نیایشگاه و محل اجرای مراسم مذهبی باشد جای مطالعه و تحقیق بیشتری را طلب می كند، با این وجود نگارنده معتقد است این معماری ایجاد شده در دل كوه و تراش صخره ها كه بی نظیر ترین معماری صخره ای در ایران است پیامی غیر از یك فضای مسكونی را دارا است مطالعه بر روی معماری موجود اشیا و سفالینه های بدست آمده ما را در نتیجه گیری نهایی یاری خواهد نمود.

هدف از انجام پژوهش میدانی : ( طرح احتمالات پیش از انجام بررسی )
غار كرفتو به سبب داشتن معماری منحصر به فرد و بی نظیر صخره ای همیشه مورد توجه بوده است و از این بابت استانهای كردستان در دد سرمایه گذاری و سامندهی اطراف و دامنه های آن بر آمده بود كه این امر می بایست با نظر و برنامه های پژوهشی سازمان میراث فرهنگی كشور هماهنگی و همسویی داشت. بنابر این در سال 1376 همزمان با كار ساماندهی غار از جمله محوطه سازی، پله گذاری و پاكسازی غار كاوشهای محدودی هم انجام گرفت، در این باره متاسفانه طبقه دوم با خاكبرداری های غیر اصولی و عجولانه و پله گذاری برای دست یابی آسان به غار كار پژوهش علمی باستان شناختی را شكل ساخت و در بعضی از موارد خاكبرداری ها در طبقه دوم ما را از دست یابی به یك نتیجه اصولی و علمی از طریق كاوش محروم ساخت ،با این حال از آنچه كه باقی مانده در طبقه دوم بود و نیز طبقه چهارم كاوش آن نتایج قابل قبولی ارائه گردد.

نتایج حاصله : ( طرح دستاوردها از جمله اشیا یا نتایج تاریخی و ... )
در ابتدای امر چون هدف استانداری آماده سازی غار برای بازدید كنندگان و جذب آنها بود و با بودجه ای كه برای اختصاص داده بود در جهت تسریع در این كار، فشار را بر روی میراث استان و هیات كاوش برای كار مضاعف نموده بود، با این وجود كاوش و پژوهش در غار و محوطه های اطراف و پناگاه ها در دوفصل كاوش انجام گردید و نظر بر این بود كه بدون پژوهش و مطالعات اساسی در رابطه با غار هچگونه خاكبرداری و پاكسازی در محوطه غار انجام نشود كه در اصل همان برنامه به اجرا در آمد. بدون شناخت لایه های باستانی و مواد فرهنگی آن كاری صورت نگرفت پس از انجام گمانه زنی های در محوطه درون غار و بیرون آن، خاكهای موجود بطور كامل غربال گردید.كه 22 هزار قطعه سفال مربوط به دوره های مختلف غار بدست آمد. چون كاوش غار بصورت اضطرای بود، بنابر این با توجه به اضطراریبودن مورد، بطور هدف مند كند، شناخت دوره های مختلف غار با انجام گمانه زنی مد نظر قرار گرفت كه پس از آن برای ارتباط دادن این دوره ها با محوطه های اطراف و موقعیت مكانی غار كرفتو در دوره های مختلف تاریخی كاوش در این محوطه ها در دستور كار قرار گرفت كه البته این اهداف هیات كاوش در آغاز كار بوده است. در پایان كار با توجه به مطالعات مقدماتی بر روی سفالینه های یافت شده از غار و محوطه های اطراف آن انجام گردیده است. معلوم گشت كه در دوره های پارت و ساسانی و قرون هفت و هشت هجری غار كرفتو فعال بوده ولی از نظر نوع فعالیت و مورد استفاده قرار گرفتنش، متفاوت بوده است. بدین صورت كه در دوره های پیش از اسلام، با احتمال فراوان نوع مركز آئینی و نیایش محسوب می گردیده و در دوره های اسلامی با تغییراتی كه در آن ایجاد كرده بودند به عنوان سكونت گاه و چه بسا مكان دفاعی كاربری داشته است، چرا كه هنوز هم محلی ها با آن قلعه می گویند. قلعه ای كه آثار و بقایای برج مانند قلعه ای كه در بالای كوه قرار داشته، هنوز هم وجود دارد. اما از محوطه هایی كه در فصل دوم به جهت ارتباط با غار كرفتو مورد كاوش قرار گرفت، یك گورستان هزاره اول ق. است كه ظروف منقوش سفالی آن7 مهره ای عقیق و آهكی كوچك و سنجاق های مفرغی و گیره های موی سر مفرغی آن شباهت تام كاملی با اشیا به دست آمد از زیویه دارد زیویه حدودا" در كیلومتری غرب این محوطه قرار گرفته دراین گورستان كه به سال شناسایی گردید و در سال اقدام به كاوش آن شد قبور مستطیل شكل در دل سنگ های رسوبی سست و قابل انعطاف ( تعرف های آتشفشانی ) كنده شده است و اجساد بصورت چمباتمه همراه با اشیا مفرغی و سفالینه های منقوش دفن شده اند.

منبع:   سازمان میراث فرهنگی کشور

عكاس :   بهرام مرادی

 

 

 

 

[ ] [ 13:14 ] [ علی اکبر یاراحمدی ]

صنعت گردشگری منطقه - صادق میرزایی دیواندره-  

 از مشكلات اساسی محل های دفع زباله تولید شیرابه ناشی از آن می باشد كه موجبات آلودگی منابع آبهای زیرزمینی را فراهم می آورد


ادامه مطلب
[ ] [ 12:59 ] [ علی اکبر یاراحمدی ]

كردستان
مسجد دارالاحسان سنندج

تاریخچه استان
استان كردستان بخشی از سرزمینی است كه تحت حكومت مادها اداره می شده است . كردها یكی از شعبه های مشهور نژاد آریایی هستند كه از حدود 2000 سال پیش از میلاد مسیح از شرق به ایران وارد شده و به شمال غربی و مشرق دریاچه ارومیه مهاجرت نموده اند و محققان در آریایی بودن آنها شكی ندارند .
كردها مردمانی ایرانی تبار هستند كه زبان ، فرهنگ و آداب و سنن آنان در ارتباط و پیوند با دیگر مردمان در قلمرو زیست اقوام ایرانی است . بر اساس مت كتیبه داریوش در تخت جمشید و بیستون دولت ماد در سال 550 پیش از میلاد مسیح در قلمرو دولت هخامنشیان قرار داشته است در عصر سلجوقیان و به ویژه در عهد حكومت طغرل بیگ تمامی ناحیه جبال كوهستانی غرب ایران (كردستان) به عراق عجم نام گذاری شده ، زیرا القایم با ... خلیفه عباسی طی منشوری در سال 437 ه . ق از طغرل بیگ سلجوقی به عنوان ملوك العراقین نام برده است .
عطاءالملك جوینی در بیان نبرد هلاكوخان مغول به فرقه اسماعیله و ارسال تداركات و پشتیبانی آنان از ولایت اكراد یاد كرده است .
به نظر می رسد كه در دوره ایلخانان مغول كردستان از عراق عجم شده باشد در اوایل قرن هفتم هجری سلیمان شاه از تركمانان ایوه بر آن حكومت كرده است . شرف الدیم بلیسی حدود كردستان را در روزگار صفوی و در كتاب شرف نامه خود با افزودن ولایت لرستان یك جا ذكر می كند و در شرف نامه سرزمین لرستان و قوم لر را با كردها یكی می شمارد .
در تقسیمات روزگار صفویه كردستان ولایتی است كه از ولایت كرمانشان جدا و شامل چهار حاكم نشین خورخوره ، جوانرود ، اورامان و الكاء بانه بود . پس از انقلاب مشروطیت بر اساس قانون مصوب 14/2/1325 هجری قمری بر طبق قانون تشكیل ایلات و ولایات و دستورالعمل آن ایران به چهار ایالت و 23 ولایت در تقسیمات جدید تقیم كه كردستان اردلان به دلیل حكومت خاندان اردلان (یكی از خاندان های كرد) بر آن به ان نام خوانده شده است .
در اولین تصمیم گیری درباره تقسیمات جدید كشوری به موجب تصویب نامه شماره 1375 – 9/9/1316 شمسی ایران به 6 استان تقسیم شد كه استان غرب مشتمل بر شهرستان های كردستان ، كرمانشاهان ، گروس ، باوندپود (كلهر) ، پشت كوه و لرستان بود .مساحت استان كردستان 25611 كیلومتر كیلومتر مربع و دارای 180 كلومتر مرز مشترك در قسمت غربی خود با كشور عراق است .
این استان از شمال به استان های آذربایجان غربی و زنجان و از جنوب به استان كرمانشاه و از شرق به استان همدان محدود است .
آب و هوای استان در ناحیه شمالی آب و هوای نسبتا سرد و در نواحی جنوبی معتدل كوهستانی است و دارای فلات های مرتفع و خشك و دشت های حاصلخیز مانند دشت مریوان ، دشت اوباتو ، دشت ئیلاق یا دهگلان ، دشت قروه و دشت كامیارن است .
رودهای استان با توجه به وضع طبیعی و توپوگرافی منطقه دارای مشخصات خاصی هستند مانند پایین بودن بستر رودخانه از سطح زمین های مجاوره ، افزایش آب در فصل بهار ، غیر قابل استفاده برای قایقرانی و ....
این رودخانه ها به سه حوزه دریای خزر ، دریاچه ارومیه و خاك عراق وارید می شوند . كوه های كردستان قسمتی از كوه های غرب ایران رات تشكیل داده اند و مهم ترین آنها برانان در شرق چهل چشمه (چهل چمه) به ارتفاع 3120 متر در غرب دیواندره – كوه عوالان به ارتفاع 2665 متر در بین گاورود و كامیارن ، قره داغ داغ به ارتفاع 3120 متر در شمال بیجار ، گوژه به ارتفاع 2666 متر در بین دهگلان و سنندج ، كوه آبیدر به ارتفاع 2550 متر در سنندج ، كوه بزرگ شاهو به ارتفاع 3325 متر كه بلندترین كوهستان استا است .
براساس نتایج سرشماری عمومی سال 1375 جمعیت استان 1،346،383 نفر بوده است كه 90/99 % جمعیت استان مسلمان هستند و بیشتر مردم تابع و پیرو مذهب شافعی و بقیه نیز پیرو مذهب تشیع هستند .

عمارت خسروآباد سنندج


مركز استان كردستان شهر سنندج است كه در فاصله 520 كیلومتری جنوب غربی تهران قرار دارد كه بنیاد جدید ان در سال 1046 هجری قمری توسط سلیمان خان اردلان پایه گذاری شد .
این شهر دارای بازار ع مساجد ، حمام ها و عمارات متعدد و قدیمی است كه مجموعه ای از آثار فرهنگی را در خود جای داده كه از مهمترین آنها می توان به موزه سنندج – خانه كرد – مسجد دارالاحسان (جامع) باغ و عمارات خسروآباد ، مسجد والی ، بازار قدیمی و بازار سرتپوله – مسجد رشید قلعه بیگی ، مسجد میرزا فرج الله ، قرآن نگل ، مسجد وزیر ، مسجد وكیل ، كلیسای سنندج ، امام زاده پیر عمر ، امام زاده هاجر خاتون ، پل قشلاق ، حمام های پاشا خان ، خان ، وكیل الملك ، دوخزینه ، شیشه و عمارت آصف دیوان ، عمارت و باغ آیت الله مدوخ ، عمارت امجدالاشراف ، عمارت مشیردیوان ، ساختمان شهرداری مركزی و موزه تاریخ طبیعی را می توان نام برد .
در این استان مجموعا 9 شهرستان ، 23 شهر ، 26 بخش و 83 دهستان و 1767 آبادی دارای سكنه و 192 آبادی خالی از سكنه است . شهرستان های استان عبارتند از : سنندج ، سقز ، مریوان ، بانه ، بیجار ، سروآباد ، قروه ، كامیارن و دیواندره كه هر یك از این شهرستان ها دارای آثار فرهنگی و باستانی بوده و در مریوان دریاچه زریوار كه بزرگترین و تنها دریاچه آب شیرین ایران است قرار دارد .
مراتع و فضاهای گردشگری زیادی در این استان وجود دارد كه در فصل های بهار و تابستان بهترین اب و هوا را داشته و زیبایی طبیعت آن زبانزد خاص و عام است .

مردمان كرد آریایی نژاد هستند كه چندین هزار سال قبل از میلاد به این منطقه مهاجرت كردهاند. تاریخ اقوام كرد تا قبل از اسلام چندان روشن نیست. در اسناد سومری و بابلی و اكدی و آشوری نام اقوامی دیده میشود كه شباهت به كلمه كرد دارد، ولی از همه نزدیكتر چه از لحاظ زبانشناسی و چه از نظر جغرافیایی و چه از نظر توصیفی، نام قومی است به نام «كردوخوی» كه در كتاب «سفر جنگی» گزنفون ذكر شده است.این قوم در كوهها و درههای میان عراق و ارمنستان و مخصوصاً در محلی كه امروزه «زخو» نامیده میشود و در شصت كیلومتری شمال غربی موصل در عراق قرار دارد، ساكن بودهاند. گزنفون، آنان را تا هنگامی كه به جلگههای شمال رسیدند، تعقیب كردند و صدماتی نیز بر آنها وارد آوردند.«پولیبیوس» (دویست- یكصد و بیست ق.م) نیز از اقوامی كه در قسمتهایی از آذربایجان كنونی زندگی میكردند و بهنام «كورتییوی» یا «كورتیای» خوانده میشدند، یاد میكند. «استرابون» و «لیوی» میگویند كه این اقوام در فارس نیز ساكن بودهاند. چنانكه در زمان ساسانیان و اوایل اسلام چادرنشینان كوهستانهای فارس را كرد میخواندند. اگر تاریخ اقوام كرد در پیش از اسلام تاریك و مبهم است، تاریخ آنان در پس از اسلام در پرتو تألیفات مورخان اسلامی تا اندازهای روشنتر است، ولی در این دوره هم، چون از كرد بهطور فرعی و ثانوی- ضمن اخبار ممالك اسلامی- سخن به میان آمده، درباره تاریخ این قوم بهطور اساسی و مستمر مطلب كاملی نوشته نشده است و فقط در دوره صفوی نخستین كتاب مهم درباره قوم كرد به زبان فارسی تدوین شده كه همان «شرفنامه بدلیسی» است.اعراب در تاریخ شانزده یا بیست هـ .ق. قلعهها و استحكامات كردها را تصرف كردند. در بیستوسه هـ .ق. كه سپاه عربی در ایالت فارس مشغول فتوحات بود، اكراد فارس در دفاع از فسا و دارابجرد شركت داشتند. فتح شهر «زور» و «داراباذ» كه از شهرهای كردنشین بودند، در سال بیستودو هـ .ق. صورت گرفت.ابوموسی اشعری در سال بیست و پنج كردان را سركوب كرد. در سال سی و هشت ه.ق اكراد ناحیه اهواز در قیام «خریت ابنراشد» برضد امیرالمؤمنین علی(ع) جانب خریت را گرفتند و پس از قتل خریت عده زیادی از ایشان كشته شدند.در سال نود هـ .ق. اكراد فارس سر به شورش برداشتند و این شورش بهوسیله «حجاج ابن یوسف ثقفی» سركوب شد. در سال یكصد و چهل و هشت هـ .ق. اكراد موصل قیام كردند و منصور خلیفه عباسی، «خالد برمكی» را برای سركوبی آنان به آنجا فرستاد و وی نیز شورش كردها را سركوب كرد.در سال دویست و بیست و چهار هـ .ق. یكی از پیشوایان اكراد اطراف موصل به نام «جعفر ابن فهرجیس» برضد خلیفه معتصم سر به شورش گذاشت خلیفه سردار معروف خود «آیتاخ» را به جنگ او فرستاد. آیتاخ پس از جنگی سخت جعفر را كشت و بسیاری از اكراد را مقتول یا اسیر كرد و امیران و زنان و اموال ایشان را به تكریت برد.در سال دویست و سی و یك هـ .ق. اكراد به اطراف اصفهان و فارس تاختند. یكی از سرداران ترك خلیفه به نام «وصیف»، پس از پیروزی، نزدیك به پانصد نفر از آنان را به اسیری به بغداد برد.در سال دویست و هشتاد و یك هـ .ق. چادرنشینان عرب با اكراد در نواحی موصل و ماردین متحد شده و تحت رهبری «حمدان ابن حمدون» حنگ علیه معتضد را شروع كردند كه به كشته شدن و اسارت گروهی از آنان منجر شد. در سال سیصد و چهارده هـ .ق. در زمان خلافت المقتدر بالله و امارات ناصرالدوله حمدانی، در ناحیه موصل یك بار دیگر كردها سر به شورش برداشتند.در فاصله سالهای سیصد و بیست و هفت و سیصد و چهل و پنج هـ .ق. شخصی بهنام «دیسم» كه از خوارج بود و پدری عرب و مادری كرد داشت، با گردآوری كردهای آذربایجان، با «آلمسافر» و دیگر حكمرانان آذربایجان به جنگ پرداخت و سرانجام گرفتار شد و در زندان درگذشت.در قرنهای چهارم، پنجم و ششم هجری، «شدادیان» كه كرد بودند حكومتهای مستقلی را در نواحی كردنشین تشكیل دادند. خاندان شدادی از قبیله روادی بودند و دولت معروف ایوبی در مصروشام از همین خاندان برخاستند.در سال سیصد و نود و پنج هـ .ق. عضدالدوله دیلمی با كردهای موصل درگیر شد و پس از غلبه، قلاع آنها را ویران كرد و همه سران كرد را به قتل رسانید.در سال سیصد و هفتاد و سه هـ .ق. «محمدبن غانم» همراه كردان برزكانی در حوالی قم علیه فخرالدوله دیلمی سر به شورش برداشت، لیكن فخرالدوله دیلمی سر به شورش برداشت، لیكن فخرالدوله به وسیله «بدربن حسنویه» با وی از در صلح و آشتی درآمد، اما دیری نپائید كه سپاهی را روانه سركوبی وی كرد. محمدبن غانم در این پیكار شكست خورد و به اسارت سپاهیان فخرالدوله درآمد و در اسارت درگذشت.یكی از رویدادهای مهم دوران زمامداری شرفالدوله دیلمی (سیصد و هفتاد و دو- سیصد و هفتاد و نه هـ .ق.) پیكار او در سال سیصد و هفتاد و هفت هـ .ق. با بدربن حسنویه در كرمانشاه است كه به پیروزی بدر و شكست شرفالدوله منجر شد. در نتیجه بدربن حسنویه بر قسمت مهمی از عراق عجم مسلط شد. وی در سال چهارصد و پنج هـ .ق. به دست طایفهای كرد كه «جورقان» نام داشت، كشته شد. شمسالدوله پسر فخرالدوله دیملی بلافاصله متصرفات وی را ضمیمه قلمرو خود كرد. شاپور خواست (خرم آباد)، دینور، بروجرد، نهاوند، اسدآباد و قسمتی از اهواز ازجمله متصرفات او بودند.ظاهراً اصطلاح كردستان را سلاجقه برای تمیز نواحی كردنشین از ولایت جبال عراق وضع كردند و آن ایالتی بود مشتمل بر سرزمینهای بین آذربایجان و لرستان و قسمتی از اراضی سلسله جبال زاگرس كه مركز آن نیز در ابتدا ناحیه بهار در هجده كیلومتری شمال غربی همدان و بعدها چمچمال در نزدیك كرمانشاه امروزی بود.شهرهای كردستان در زمان حمله مغول از قتل و غارت مصون نماند. در زمان تیمور و تركمانان قرهقریونلو و آققریونلو، كردستان و دیار بكر میدان تاخت و تاز سپاهیان تیمور و تركمانان شد.
شاه اسماعیل اول- مؤسس سلسله صفویه- به علت این كه كردها پیرو مذهب تسنن بودند، چندان روابط حسنهای با آنها نداشت، درمقابل، سلاطین عثمانی در تقویت هرچه بیشتر كردان میكوشیدند. در دوره صفویه دولت ایران به قسمت وسیعی از كردستان آن روز تسلط داشت كه دامنههای شرقی كوههای زاگرس را دربرمیگرفت.با تشكیل سلسله زندیه، برای نخستین بار در تاریخ ایران سلسلهای كردنژاد به سلطنت رسید. در اواخر سلسله زندیه نیز طایفه دنبلی كه یكی از طوایف بزرگ كرد بود، قسمتی از آذربایجان غربی را در تصرف داشتند و مركز حكومت و قدرت آنها شهر خوی بود.در قرن نوزدهم میلادی بارها كردها در خاك عثمانی میل باطنی خود را برای رسیدن به استقلال و تشكیل دولتی كردزبان ظاهر كردند. در سال هزار و هشتصد و هفتاد و هشت میلادی شیخ عبیدالله نقشبندی به فكر تأسیس كردستان مستقل تحت حمایت دولت عثمانی افتاد. در سال هزار و هشتصد و هشتاد میلادی طرفداران وی، اطراف ارومیه، ساوجبلاغ، مراغه و میاندوآب را به تصرف خود درآوردند و سپاهیان ایران به زحمت توانستند تجاوز آنان را دفع كنند.در سال هزار و نهصد و چهل و شش میلادی قاضی محمد همزمان با حضور قوای متفقین در ایران و حمایت دولت روسیه شوروی از او، جمهوری خلق كردستان را كه مركز آن مهاباد بود، تشكیل داد. پس از تخلیه كامل ایران از قوای متفقین و اعزام ارتش دولت مركزی به نواحی آذربایجان و كردستان، این شورش و جمهوری ناشی از آن نیز از هم متلاشی گردید.


 مشخصات عمومی
استان كردستان با مساحت 28 هزار كیلومتر مربع كه 7/1 درصد سطح كشور و رتبه شانزدهم در بین استان های كشور را دارا می باشد ، در غرب ایران و از شمال به استان های آذربایجان غربی و زنجان ، از جنوب به استان كرمانشاه ، از شرق به استان های همدان و زنجان و از شرق به كشور عراق محدود است .
استان دارای 9 شهرستان ، 23 شهر ، 26 بخش و 83 دهستان می باشد . بانه – بیجار – سقز – سنندج – دیواندره – كامیاران – قروه – مریوان و سروآباد از مهمترین شهرهای استان می باشند . 
فرهنگ كردستان

فرهنگ كردستان


استان كردستان یكی از استان های كردنشین در غرب ایران است ، اكثریت ساكنان این استان ، كرد زبان هستند كه به لهجه های مختلف تكلم می كنند . درباره زبان كردی مردم شناسان بر این رای هستند كه زبان كردی یكی از زبان های گروه هند و اروپایی و ایرانی است .


زبان كردی در استان كردستان و همچنین در استان های الام ، كرمانشاه ، همدان ، آذربایجان غربی و شمال خراسان و دیگر كشورها لهجه های گوناگونی دارد اما مهمترین ، پر تكلم ترین و یا به عبارتی لهجه رسمی و ادبی دو شاخه كرمانجی و سورانی است ، شاخه سورانی در استان كردستان لهجه رایج در ادبیات مكتوب است . دین مردم كردستان اسلام و اكثریت آنها پیرو مذهب تسنن و شافعی می باشند ، شیوه غالب زندگی مردم در این استان سنتی و با هویتی قومی است . وجود حدود 1900 روستا در استان نمایانگر انس مردم به طبیعت و كشاورزی است .
به استناد شواهد و مدارك مستند تاریخی ، قوم كرد از نژاد آریایی هستند كه در هزاره اول قبل از میلاد مسیح از كناره های دریای خزر به سلسله كوه های زاگرس آمده و با غلبه بر قدرت آشوریان در نینوا امپراطوری مادها را در قرن هفتم قبل از میلاد در ایران پایه گذاری كردند . 

 جمعیت و نیروی انسانی
بر اساس آخرین سرشماری مركز آمار ایران در سال 1375 ، استان كردستان 1346 هزار نفر جمعیت دارد كه 4/52 درصد شهری و 6/47 درصد را جمعیت روستایی تشكیل می دهد . تراكم نسبی جمعیت معادل 7/47 نفر در كیلومتر مربع است .
از 1146 هزار نفر جمعیت 6 ساله و بالاتر استان ، 8/76 درصد با سوادند كه این نسبت در مناطق شهری 4/75 درصد و در مناطق روستایی 5/58 درصد می باشد . جمعیت 10 ساله و بالاتر شاغل استان به تعداد 327 هزار نفر كه 32 درصد آن در بخش كشاورزی ، 11 درصد در بخش صنعت و 57 درصد مابقی در بخش خدمات اشتغال دارند .

 جاذبه های گردشگری استان شامل مواردزیراست :


جاذبه های تاریخی فرهنگی
با آثار به جای مانده از ادوار كهن بیانگر قدمت و عظمت استان كردستان می باشد كه ذیلا به انها اشاره می شود .
الف – آثار تاریخی قبل از اسلام
تپه باستانی زیویه كه در 55 كیلومتری جنوب شرقی شهرستان سقز واقع شده است .
غار كرفتو در 72 كیلومتری شهرستان سقز
كتیبه تنگیور كه در 25 كیلومتری غرب شهرستان كامیاران واقع شده است كه آثار فوق متعلق به دوران قبل از اسلام بوده و قدمت 2 هزار ساله دارند .
ب – آثار تاریخی بعد از اسلام
مسجد دارالاحسان (1227 هـ - ق)
مسجد دارالامان كه متعلق به دوران قاجار می باشد و در سنندج واقع شده اند .
عمارت آصف الدیوان متعلق به دوران صفویه
بقعه باباگرگر در شهرستان قروه و آثار متعدد دیگر
عمده ترین مناسك و مراسم مذهبی استان كردستان به قرار زیر است:
1- مراسم پیر شالیار: یكی از عمده ترین جشن های با شكوه و كم نظیر منطقه است كه به سبب جاذبه هه و ویژگی های منحصر به فرد خود فوق العاده حائز اهمیت است . محل برگزاری این مراسم روستای اورامان و هر ساله در فاصله دهم و چهاردهم بهمن ماه برگزار می گردد . پیر شالیار یك مغ زرتشتی بوده كه نزد كردها از احترام فوق العاده ای برخوردار بوده است .

 2- موسیقی و رقص كردی: نوع موسیقی استان كردستان شاد و دل انگیز بوده و به سبب سرور و شادی كه در انسان ایجاد می كند او را به رقص و پایكوبی وا می دارد . كه مشهورترین رقص آن «هه لپه ركی» است كه ریشه در اعتقادات میترائیسم و مهر پرستی دارد .
3- عرفان و تصوف: در استان كردستان دو فرقه عمده تصوف وجود دارد ، 1- طریقه قادریه و 2- طریقه نقشبندیه
طریقه قادریه را مریدان شیخ عبدالقادر گیلانی (غوث گیلانی) شامل می شود . پیروان این طریقت درك حقیقت و وصول به حق را در قیل و قال سماع می دانند و با حالت دف زنان سر خود را به حالت خاصی به جلو و عقب برده و به عالم جذبه می روند و هر بیننده ای را شیدای خود می كنند . در استان نزدیك به 60 خانقاه وجود دارد كه هر هفته برنامه ذكر و سماع در آنها برپاست .
طریقه نقشبندیه : موسس این طریقه خواجه بزرگ مولانا بهاءالدین محمد نقشبند بخارایی است . مروج این طریقت در كردستان مولانا خالد نقشبندی است . پیروان این طریقت عرفان و وصول به حق و درك حقیقت را در تفكر و سكوت می دانند و بر خلاف طریقت قادریه از قیل و قال و سماع پرهیز می كنند .
جاذبه های طبیعی
استان كردستان با داشتن اقلیم منحصر به فرد تنوع زیستی زیبایی را (گیاهی و جانوری) در خود جای داده است . آب و هوای استان دارای ویژگی های اقلیم معتدل سرد می باشد . وجود ارتفاعات و دره های ژرف و وزش باد غربی پوشش های گیاهی غنی و متنوع و زیبایی را در كردستان به وجود آورده است .
مهم ترین تفرج گاه های استان به قرار زیر می باشند:
دریاچه طبیعی زریوار شهرستان مریوان
سد شهید كاظمی
سد وحدت (قشلاق)
رودخانه قزل اوزن كه از كوه های چهل چشمه سرچشمه می گیرد .
رودخانه قشلاق كه از ارتفاعات شمالی شهرستان سنندج سرچشمه می گیرد
رودخانه سیروان كه پس از دریافت آب های جنوب – غرب و مركز استان وارد استان كرمانشاه می شود .
چشمه باباگرگر در هیجده كیلومتری شمال شهر قروه
چشمه گواز در 50 كیلومتری شمال غربی كامیاران
كردستان به سبب ویژگی های بیوكلیماتیك دارای تنوع زیستیی گیاهی و جانوری بوده كه هر كدام از جذابیت های فوق العاده ای برخوردار می باشند . 

 كشاورزی كردستان

كردستان


قسمت اعظم استان بر روی رشته كوه زاگرس قرار گرفته و به همین دلیل به لحاظ اقلیمی دارای شرایط ویژه ای می باشد و اشكال مختلف اراضی شامل كوه های مرتفع ع دره های عمیق ، دشت های دامنه ای ، فلات ها و اراضی پست در این استان وجود دارد . اقلیم های خشك تا خشك سرد ردر استان با متوسط بارندگی 250 میلی متر (بیجار) تا اقلیم نیمه مرطوب معتدل در غرب استان با متوسط بارندگی حدود 800 میلی متر (مریوان) در استان یافت می شود . نواحی شرقی و مركزی استان متاثر از آب و هوای برخی نواحی مركزی ایران و مناطق غرب متاثر از آب و هوای مدیترانه ای است كه حضور عناصر مدیترانه ای همراه با بارندگی مناسب مؤید این نظر است . به طوری كه رایط مذكور سبب شده است كه جنگل های بلوط در این منطقه حضور داشته ولی نواحی شرقی استان دارای پوش استپی می باشد .
بیشتر نواحی غربی ، كوهستانی و اغلب پوشیده از جنگل های طبیعی و در نواحی شرقی استان اراضی مسطح ، دشت ها و فلات های نسبتا وسیعی وجود دارند .
از مساحت استان 6/49 درصد معادل 1400 هزار هكتار مراتع ، 3/11 درصد معادل 320هزار هكتار جنگل و 1/39 درصد معادل 110 هزار هكتار اراضی زراعی به خود اختصاص داده است . 

 قابلیت ها و مزیت های توسعه بخش كشاورزی
وجود منابع آبی كافی در استان
وجود منابع خاك كافی در استان
بارندگی مناسب در استان
مراتع غنی و زیاد
منابع ژنتیكی گیاهی و دامی متنوع در ایتان و منحصر به فرد مانند بز مرغز ، اسب كردی
جمعیت روستایی با توزیع متعادل در مناطق روستایی
امكان ایجاد صنایع تبدلی برای افزایش ارزش افزوده
وجود شرایط مناسب اقلیمی برای توسعه باغات دیم
ظرفیت بالای تولید شیر و گوشت قرمز در استان
وجود نیروی متخصص و تحصیل كرده كشاورزی در استان
وجود دشت های حاصلخیز از جمله دشت مریوان ، دشت قروه و بیجار
استان دارای 6 حوزه منابع آبی ، سیروان ، قزل اوزن ، زرینه رود ، سیمینه رود ، راز آور ، زاب و رودخانه های متعددی می باشد و مجموع روان آب های استان حدود 8/7 میلیارد متر مكعب كه 17 درصد از منابع آب استان مورد بهره برداری قرار می گیرد . 

كردستان


 وضعیت عمومی كشاورزی استان كردستان

بر اساس مطالعات جامع توسعه اقتصادی اجتماعی استان كردستان ، واحدهای اراضی كه برای زراعت آبی به شرط تامین آب قابلیت دارند ، مساحتی حدود 5400 هزار هكتار ، واحدهای اراضی برای كاربری دیم 720 هزار هكتار ، برای مرتع 1800 هزار هكتار معین شده است و اراضی مرتعی حدود 1400 هزار هكتار و جنگل حدود 320 هار هكتار می باشد ، ارقام یاد شده نشان می دهد كه استان با داشتن 62/1 درصد از زمین های آبی و 46/9 درصد زمین های كل كشور ، در مقایسه با سایر استان ها در كشت آبی رتبه هیجدهم و در كشت دیم رتبه دوم را دارا می باشد و سالیانه 860 هزار تن محصولات زراعی تولید می شود كه معادل 85/1 درصد كل تولید كشور است .
23 هزار هكتار از اراضی استان به كشت محصولات دائمی اختصاص یافته (رتبه 24 در كشور) و حدود 100 هزار تن محصولات زراعی تولید می شود كه معادل 85/1 درصد كل تولید كشور است .
محصولات عمده زراعی استان ، شامل غلات ، حبوبات ، نباتات علوفه ای علوفه ای و سیب زمینی و محصولات باغی امل انگور ، توت فرنگی ، گردو و دیگر محصئولات باغی ویژه مناطق سردسیری می باشد . توت فرنگی استان كردستان به دلیل مرغوبیت بالای آن ، جایگاه خاصی در بازارهای داخلی كشور دارد و به علت ارگانیك بودن آن جایگاه خاصی می تواند در صادرات غیر نفتی داشته باشد .
توسعه كشت محصولات باغی به ویژه مو دیم در اراضی شیب دار و فاقد پتانسیل زراعی در شهرستان های بانه و مریوان كه دارای بارندگی قابل توجه اند ، از ویژگی های دیگر باغبانی استان است .
استفاده از ماشین آلات كشاورزی تقریبا محدود و به ور كلی حدود 85 درصد فعالیت های زراعی در استان به صورت مكانیزه یا نیمه مكانیزه انجام می گیرد و ضریب مكانیزاسیون موجود 51% می باشد .
تعدا كل دام های استان 2300 هزار راس به تعداد 38 درصد گوسفند و بره ، 12 درصد بز و بزغاله ، 44 درصد گاو و گوساله و 6 درصد آن را تك سمی ها تشكیل می دهد . همچنین استان با داشتن حدود 5/3 میلیون واحد دامی از تراكمی به میزان دو برابر سطح كشور برخوردار است . 
بخش صنعت و معدن استان

صنعت و معدن كردستان


استان كردستان به لحاظ دارا بودن پتانسیل های خوب از جمله آب و خاك و معادن می تواند در زمینه تولیدات صنعتی رشد و توسعه یابد . استان دارای ذخایر قابل توجه مواد معدنی است و سنگ های تزئینی با تنوع فراوان در رنگ ، شاخص ترین ماده معدنی منطقه می باشد . در حال حاضر استان دارای 138 معدن فعال با بیش از 8/4 میلیون تن استخراج سالیانه و اشتغال زایی 1350 نفر می باشد .

در حال حاضر توسط اسزمان زمین شناسی ، سه لكه طلا در استان شناسایی شده ، كه یكی از معدان توسط شركت خارجی در حال استخراج و بهره برداری است .
سرمایه گذاری دولت با مشاركت بخش خصوصی در فعالیت های معدنی ، احداث صنایع مرتبط با معدن بخصوص در زمینه كانی های فلزی و غیر فلزی ، تربیت نیروی انسانی ماهر و تاكید بر اكتشافات تفصیلی در زمینه شناسایی كانسارهای فلزی و كانی های غیر فلزی از جمله سیاست های و خط مشی های اجرایی مشخص برای تحقق اهداف توسعه استان در بخش معادن می باشد .
استان كردستان علی رغم ذخایر مواد معدنی و شرایط اقلیمی جزو استان های توسعه نیافته صنعتی است و صنعت استان در كل كشور رتبه 26 را دارا می باشد . در حال حاضر امكانات و مزیت های نسبی استان از قبیل آب و هوا ، گاز ، برق فراوانی نیروی كار ، رشد مراكز آموزش عالی استان ، ارائه خدمات زیر بنائی در شهرك های صنعتی و اعتبارات و تسهیلات به سرمایه گذاران نقش بسزایی د بهبود روند توسعه صنعتی استان ایفا می نماید .

 

 صنایع دستی
استان بسیار متنوع و دارای قدمتی تاریخی است كه فرش بافی و نازك كاری با شهرت و گلیم بافی ، نساجی ، گیوه بافی و زیور آلات محلی از مهم ترین آنهاست.
بالا پتانسیل های بازرگانی و تجاری استان
استان كردستان به دلیل مجاورت با مرز مشترك 230 كیلومتری با كشور عراق ، وجود مشابهت های قومی ، فرهنگی ، و ارتباط خویشاوندی بین شهروندان دو كشور و قرار گرفتن در مسیر ترانزیتی جنوب و شمال غرب كشور دارای ظرفیت ها و توانمندی های بالقوه ای می باشد . همچنین وجود 3 بازرچه فعال مرزی در شهرهای بانه ، مریوان و سقز ، وجود 13 تعاونی مرزنشین با حدود 280 هزار نفر جمعیت ، وجود بانك های تجاری با قابلیت عملیات تجاری بین المللی ، وجود مؤسسات بیمه ای و شبكه بازارهای محلی و فرا منطقه ای پتانسیل بالایی را جهت صادرات و واردات كالا دارا می باشد .

[ ] [ 12:16 ] [ علی اکبر یاراحمدی ]
.: Weblog Themes By Iran Skin :.

درباره وبلاگ

تقدیم به انان که در راه اعتلای ما کوشیدند

((زیباترین معشوق :الله.زیباترین کلام:لا اله الاالله.زیباترین خانه :کعبه.زیباترین زینت :ادب .زیباترین صفت: سخاوت. زیبا ترین جنگ : جنگ با نفس .....پس بیایید زیبایها را دریابیم......

چالاك
شالیشل
امکانات وب